राज्य शासनाने १३ जानेवारी २०२६ रोजी एक महत्त्वपूर्ण शासन निर्णय निर्गमित केला आहे. यानुसार, आदिवासी विकास विभागांतर्गत ज्या स्वयंसेवी संस्थांमार्फत अनुदानित आश्रमशाळा चालवल्या जातात, तेथील कर्मचाऱ्यांना आता केंद्राची National Pension System (NPS) लागू करण्यात आली आहे. ही योजना नेमकी कोणाला लागू होईल आणि त्याचे नियम काय आहेत, हे आपण सोप्या भाषेत समजून घेऊया.
राज्यातील 1 नोव्हेंबर 2005 नंतरच्या या कर्मचाऱ्यांना NPS लागू
हा निर्णय प्रामुख्याने त्या शिक्षक आणि शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांसाठी आहे, ज्यांची नियुक्ती १ नोव्हेंबर २००५ रोजी किंवा त्यानंतर झाली आहे. हे कर्मचारी १००% अनुदानित पदावर कार्यरत असणे आवश्यक आहे. यापूर्वी त्यांना ‘राज्याची परिभाषित अंशदान निवृत्तीवेतन योजना‘ (DCPS) लागू होती. आता त्यांना National Pension System (NPS) मध्ये समाविष्ट केले जाईल.
मात्र, येथे एक गोष्ट लक्षात घेणे गरजेचे आहे की, ज्या कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती कंत्राटी पद्धतीने झाली आहे किंवा जे कर्मचारी अनियमित पदांवर आहेत, त्यांना या योजनेचा लाभ मिळणार नाही. तुमची नियुक्ती ही नियमित वेतनश्रेणीत आणि सक्षम प्राधिकाऱ्याच्या मान्यतेने झालेली असणे आवश्यक आहे.
National Pension System (NPS) ची कार्यपद्धती कशी असेल?
शासनाने या योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी NSDL e-Governance Infrastructure Ltd ची केंद्रीय अभिलेख देखभाल अभिकरण (CRA) म्हणून नेमणूक केली आहे.
या प्रणालीअंतर्गत प्रत्येक कर्मचाऱ्याला एक कायम निवृत्तीवेतन खाते क्रमांक म्हणजेच PRAN (Permanent Retirement Account Number) दिला जाईल. हा क्रमांक मिळवण्यासाठी संबंधित शाळेच्या मुख्याध्यापकांकडे विहित नमुन्यातील अर्ज (CSRF) सादर करावा लागेल.
एकदा तुमची नोंदणी झाली की, तुम्हाला एक PRAN Kit मिळेल. यामध्ये तुमचा युनिक पीआरएएन (PRAN) क्रमांक असेल. कर्मचाऱ्यांनी या किटमधील माहिती अचूक असल्याची खात्री करून घेणे गरजेचे आहे.
पगारातून किती कपात होणार?
या योजनेअंतर्गत कर्मचाऱ्यांच्या मूळ वेतन आणि महागाई भत्त्याच्या १०% रक्कम दरमहा कपात केली जाईल. ही रक्कम आणि शासनाचा हिस्सा (Employer Contribution) एकत्रितपणे तुमच्या खात्यात जमा होईल.
जमा झालेली ही रक्कम सुरक्षित ठेवण्यासाठी Axis Bank ची विश्वस्त बँक (Trustee Bank) म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. तुमची जमा झालेली रक्कम पेन्शन फंड मॅनेजरमार्फत गुंतवली जाईल, ज्यामुळे भविष्यात तुम्हाला त्याचा परतावा मिळेल.
जुन्या कर्मचाऱ्यांसाठी काय सूचना आहेत?
जर तुम्ही यापूर्वी दुसऱ्या एखाद्या ठिकाणी नोकरीला होतात आणि तिथे तुम्हाला आधीच PRAN क्रमांक मिळाला असेल, तर तुम्हाला नवीन क्रमांक काढण्याची गरज नाही. तुमचा जुनाच PRAN क्रमांक या नवीन नोकरीतही वापरता येईल.
तसेच, या निर्णयाच्या तारखेपूर्वी तुमच्या पगारातून जी रक्कम DCPS अंतर्गत कपात झाली आहे, त्या रकमांचा ताळमेळ घेण्याची जबाबदारी संबंधित आहरण व संवितरण अधिकाऱ्यांची (DDO) असणार आहे.
थोडक्यात सांगायचे तर, आश्रमशाळांमधील कर्मचाऱ्यांना आता राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांप्रमाणेच National Pension System (NPS) चे फायदे मिळणार आहेत, ज्यामुळे त्यांचे भविष्य अधिक सुरक्षित होईल.
अधिक माहितीसाठी : शासन निर्णय डाउनलोड करा
