राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषद (SCERT), महाराष्ट्र यांनी शिक्षण विभागातील अधिकारी, शिक्षक आणि कर्मचाऱ्यांसाठी DIKSHA Portal वरील ‘AI Saathi for Educators (शिक्षकांसाठी AI साथी)’ हा ऑनलाइन प्रशिक्षण कोर्स अनिवार्य केला आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence – AI) विषयक ज्ञान आणि डिजिटल कौशल्ये विकसित करण्याच्या उद्देशाने हा उपक्रम राबविण्यात येत असून, संबंधितांनी निर्धारित मुदतीत कोर्स पूर्ण करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
SCERT ने जारी केलेल्या आदेशानुसार, संबंधित सर्व अधिकारी व कर्मचाऱ्यांनी 31 जुलै 2026 पर्यंत कोर्समध्ये नोंदणी (Enrollment) करावी, तर 31 ऑगस्ट 2026 पर्यंत संपूर्ण प्रशिक्षण पूर्ण करणे आवश्यक आहे. कोर्स पूर्ण झाल्यानंतर सहभागी व्यक्तींना DIKSHA Portal वरून डिजिटल प्रमाणपत्रही उपलब्ध होणार आहे.
AI तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर शिकविण्यावर भर
AI Saathi for Educators हा ऑनलाइन कोर्स शिक्षक आणि शिक्षण विभागातील अधिकारी यांना AI व Machine Learning यांच्या मूलभूत संकल्पना समजावून सांगण्यासाठी तयार करण्यात आला आहे. तसेच अध्यापन, अध्ययन साहित्य तयार करणे, प्रशासकीय कामकाज, माहितीचे विश्लेषण आणि AI आधारित विविध साधनांचा जबाबदारीने व सुरक्षितपणे वापर करण्याबाबतही या कोर्समध्ये प्रशिक्षण दिले जाणार आहे.
प्रथम DIKSHA App वर प्रोफाइल पूर्ण करणे आवश्यक
SCERT च्या सूचनांनुसार, कोर्समध्ये सहभागी होण्यापूर्वी संबंधितांनी DIKSHA App वर आपले प्रोफाइल पूर्ण करणे आवश्यक आहे. त्यानंतर DIKSHA Portal किंवा Browser द्वारे AI Saathi for Educators कोर्समध्ये Enroll करता येईल. कोर्समधील सर्व मॉड्यूल्स आणि आवश्यक मूल्यांकन पूर्ण केल्यानंतरच डिजिटल प्रमाणपत्र डाउनलोड करता येणार आहे.
AI Saathi for Educators कोर्स नोंदणी कशी करावी?
AI Saathi for Educators कोर्समध्ये नोंदणी (Enrollment) करण्यासाठी पुढील प्रक्रिया पूर्ण करा:
- सर्वप्रथम आपल्या मोबाईलमध्ये DIKSHA App डाउनलोड करून त्यावर आपले प्रोफाइल पूर्ण करा.
- त्यानंतर DIKSHA Portal (https://diksha.gov.in) किंवा DIKSHA Courses App उघडा.
- आपल्या नोंदणीकृत मोबाईल क्रमांकाद्वारे Login करा.
- Courses किंवा Explore Courses विभागात जा.
- Search Box मध्ये AI Saathi for Educators असे टाइप करून कोर्स शोधा.
- संबंधित कोर्स उघडून Enroll या बटणावर क्लिक करा.
- Enrollment पूर्ण झाल्यानंतर कोर्समधील सर्व मॉड्यूल्स क्रमाने पूर्ण करा.
- सर्व मॉड्यूल्स आणि Assessment पूर्ण झाल्यानंतर कोर्स पूर्ण झाल्याची नोंद होईल. त्यानंतर Certificate पर्यायातून डिजिटल प्रमाणपत्र डाउनलोड करता येईल.
महत्त्वाची सूचना: SCERT च्या आदेशानुसार 31 जुलै 2026 पर्यंत कोर्समध्ये नोंदणी करणे आणि 31 ऑगस्ट 2026 पर्यंत प्रशिक्षण पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
AI Saathi for Educators कोर्स सुरू कसा करावा?
AI Saathi for Educators कोर्समध्ये यशस्वीरीत्या Enroll झाल्यानंतर पुढील पद्धतीने प्रशिक्षण सुरू करता येते:
- DIKSHA Portal किंवा DIKSHA Courses App मध्ये Login करा.
- My Courses किंवा My Learning विभागात जा.
- AI Saathi for Educators हा कोर्स निवडा.
- Start Learning किंवा Continue या बटणावर क्लिक करून कोर्स सुरू करा.
- कोर्समधील प्रत्येक मॉड्यूल क्रमाने पूर्ण करा. प्रत्येक व्हिडिओ, अध्ययन साहित्य आणि दिलेल्या सूचना काळजीपूर्वक पाहा.
- प्रत्येक मॉड्यूलच्या शेवटी असलेले Assessment/Quiz पूर्ण करा.
- सर्व मॉड्यूल्स आणि मूल्यांकन यशस्वीरीत्या पूर्ण झाल्यानंतर कोर्स पूर्ण झाल्याची नोंद होईल.
- त्यानंतर Certificate पर्यायातून आपले डिजिटल प्रमाणपत्र डाउनलोड करता येईल.
महत्त्वाची सूचना: एखादा मॉड्यूल पूर्ण केल्याशिवाय पुढील मॉड्यूल सुरू होत नाही. त्यामुळे प्रत्येक मॉड्यूल 100% पूर्ण झाल्याची खात्री करूनच पुढील टप्प्यावर जा.
कार्यालय प्रमुखांना देखील सूचना
या आदेशाची अंमलबजावणी प्रभावीपणे व्हावी यासाठी शिक्षणाधिकारी, प्राचार्य, विभागप्रमुख आणि कार्यालय प्रमुखांनी आपल्या अधिपत्याखालील अधिकारी व कर्मचाऱ्यांनी निर्धारित कालावधीत कोर्स पूर्ण केल्याची खात्री करावी, असेही SCERT ने स्पष्ट केले आहे.
शिक्षण क्षेत्रात AI चा वाढता वापर लक्षात घेता शिक्षक आणि अधिकाऱ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाशी सुसंगत बनविण्यासाठी हा उपक्रम महत्त्वाचा ठरणार असल्याचे शिक्षण विभागाचे मत आहे.
