Maharashtra School Timetable Revision 2025 महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण व क्रीडा विभागाने, राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषद (SCERT) मार्फत इयत्ता पहिली आणि दुसरीसाठी नवीन अभ्यासक्रमानुसार सुधारित विषय योजना, शालेय कामाचे दिवस, विषयनिहाय तासिका विभागणी आणि शालेय वेळापत्रक निश्चित करण्याबाबत एक महत्त्वपूर्ण परिपत्रक जारी केले आहे. राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२० नुसार, राज्याच्या गरजा आणि वैशिष्ट्ये विचारात घेऊन तयार करण्यात आलेल्या राज्य अभ्यासक्रम आराखडा (पायाभूत स्तर) २०२४ आणि पायाभूत शिक्षण अभ्यासक्रम २०२४ ला अनुसरून हे बदल करण्यात आले आहेत.
Maharashtra School Timetable Revision 2025
मुख्य ठळक मुद्दे:
- जुने परिपत्रक रद्द: यापूर्वीचे १८ जून २०२५ रोजीचे परिपत्रक रद्द करण्यात आले आहे. सध्या इयत्ता पहिली ते दहावीसाठी लागू असलेली ०५ ऑक्टोबर २०१७ च्या परिपत्रकानुसारची विषयवार तासिका विभागणी राज्यात कायम राहील.
- नवीन विषय योजना (पहिली व दुसरी): पायाभूत शिक्षण अभ्यासक्रम २०२४ नुसार, इयत्ता पहिली व दुसरीसाठी सुधारित विषय योजना खालीलप्रमाणे आहे:
- मराठी माध्यमाच्या शाळा: मराठी (स्तर-१), इंग्रजी (स्तर-२), गणित, कलाशिक्षण, आरोग्य व शारीरिक शिक्षण, कार्यशिक्षण (बनी/स्काऊट/गाईड – ऐच्छिक).
- इंग्रजी माध्यमाच्या शाळा: इंग्रजी (स्तर-१), मराठी (स्तर-२), गणित, कलाशिक्षण, आरोग्य व शारीरिक शिक्षण, कार्यशिक्षण (बनी/स्काऊट/गाईड – ऐच्छिक).
- अन्य माध्यमाच्या शाळा: माध्यम भाषा (हिंदी/उर्दू/गुजराती/कन्नड/तमिळ/तेलुगु/सिंधी/बंगाली) (स्तर-१), इंग्रजी (स्तर-२), मराठी (अन्य माध्यमांसाठी), गणित, कलाशिक्षण, आरोग्य व शारीरिक शिक्षण, कार्यशिक्षण (बनी/स्काऊट/गाईड – ऐच्छिक).
- ‘कार्यानुभव’ आता ‘कार्यशिक्षण’: कार्यानुभव हा विषय यापुढे ‘कार्यशिक्षण’ या नावाने ओळखला जाईल. ‘बनी (स्काऊट / गाईड)’ हा उपक्रम शाळांसाठी ऐच्छिक असेल.
- शालेय कामाचे दिवस आणि सुट्ट्या: इयत्ता पहिली व दुसरीसाठी वार्षिक कामकाज आणि कालावधीची विभागणी खालीलप्रमाणे असेल:
- वार्षिक दिवस: ३६५.
- शाळेतील अध्ययन-अध्यापन कृती (वर्गकार्य): २१० दिवस (२१०/६ दिवस = ३५ आठवडे).
- परीक्षा, मूल्यांकन व अनुषंगिक कृती: १४ दिवस.
- सहशालेय उपक्रम (दप्तराविना १० दिवस, आनंददायी शनिवार, शैक्षणिक सहल, शिबीर, सण-उत्सव इ.): १३ दिवस.
- शालेय कामकाज एकूण: २३७ दिवस.
- रविवार सुट्ट्या: ५२ दिवस.
- अन्य सुट्ट्या: ७६ दिवस.
- एकूण सुट्ट्या: १२८ दिवस.
- वेळापत्रकाबाबत सूचना:
- हे निर्देश शैक्षणिक वर्ष २०२५-२६ पासून इयत्ता पहिलीसाठी लागू होतील. इयत्ता दुसरीसाठी नवीन पाठ्यपुस्तके लागू झाल्यावर हे निर्देश बंधनकारक राहतील.
- शाळांना वेळापत्रकातील विषय तासिकांच्या क्रमवारीमध्ये आणि शाळा सुरू करण्याच्या वेळेमध्ये बदल करण्याची मुभा असेल. मात्र, विषयनिहाय अध्ययन-अध्यापनाचा साप्ताहिक व वार्षिक घड्याळी तासांचा कालावधी कोणत्याही विषयासाठी कमी करता येणार नाही.
- काही ठिकाणी २ तासिका जोडून घेतलेल्या आहेत, ज्यात तोडी-लेखी-प्रात्यक्षिक-सराव असे वैविध्यपूर्ण अध्यापन अपेक्षित आहे.
- पूर्णवेळ शाळा आणि दोन सत्रात भरणाऱ्या शाळांमधील अध्यापन कालावधी समान राहील. परिपाठ, मधली सुट्टी आणि अतिरिक्त समृद्धीकरण तासिका (AEP) यांच्या कालावधीत वेळेनुसार तफावत असू शकते.
- अतिरिक्त समृद्धीकरण तासिका (AEP): या तासिका विद्यार्थ्यांना कोणत्याही अभ्यास विषयात सक्षम करण्यासाठी अतिरिक्त मार्गदर्शनासाठी आहेत. यात उपचारात्मक अध्यापन, स्पर्धा परीक्षा तयारी, सराव इत्यादी उपक्रम घेता येतील. AEP कोणत्या विषयासाठी आवश्यक आहे, हे शाळेतील गरजेनुसार ठरवावे. दोन सत्राच्या शाळांना AEP साठी वेळ देता आला नसल्यास, त्यांनी शालेय वेळेव्यतिरिक्त किंवा विद्यार्थी विभागणी करून या तासिका पूर्ण कराव्यात. AEP पूरक मार्गदर्शनासाठी असल्याने त्यांचा समावेश नियमित वार्षिक अध्यापन कालावधीमध्ये करण्यात आलेला नाही, तरीही त्या साप्ताहिक वेळापत्रकात दर्शविलेल्या आहेत.
- आनंददायी शनिवार: एका सत्रात भरणाऱ्या शाळांना शनिवारच्या दिवशी आणि दोन सत्रात भरणाऱ्या शाळांना शालेय वेळेव्यतिरिक्त ‘आनंददायी शनिवार’ मधील उपक्रम घेता येतील.
या निर्णयामुळे महाराष्ट्र राज्यातील पहिली व दुसरीच्या विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणात सुसूत्रता आणि गुणवत्ता वाढण्यास मदत होईल, अशी अपेक्षा आहे.
अधिक माहितीसाठी : सविस्तर सुधारित वेळापत्रक आणि विषय योजना परिपत्रक वाचा
