Marathi Sahitya Sammelan : केंद्र सरकारने मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा दिल्यानंतर पहिल्यांदाच ९८ वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन ‘अभिजात मराठी साहित्य संमेलन’ या नावाने दिल्लीत होणार आहे. हे संमेलन २१ ते २३ फेब्रुवारी २०२५ दरम्यान होणार असून, उद्घाटन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते होणार आहे. ज्येष्ठ नेते शरद पवार स्वागताध्यक्ष असतील, तर संमेलनाच्या अध्यक्षपदी डॉ. ताराबाई भवाळकर यांची निवड झाली आहे.
Table of Contents
दिल्ली आणि मराठी साहित्याचा ऐतिहासिक प्रवास Marathi Sahitya Sammelan
यापूर्वी १९५४ मध्ये दिल्लीमध्ये ३७ वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन पार पडले होते, ज्याचे स्वागताध्यक्ष काकासाहेब गाडगीळ होते आणि तत्कालीन पंतप्रधान पंडित नेहरू यांनी उद्घाटन केले होते. त्या संमेलनानंतर संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीला बळ मिळाले आणि १ मे १९६० रोजी महाराष्ट्र राज्याची स्थापना झाली. तब्बल ७० वर्षांनंतर मराठी साहित्याचा सूर पुन्हा दिल्लीमध्ये घुमणार आहे.
कंत्राटी आणि रोजंदारी कर्मचाऱ्यांच्या प्रश्नावर महत्त्वाची बैठक संपन्न; बैठकीतील मुद्दे
मराठी भाषा आणि तिच्या बोलींचे वैविध्य
मराठी ही केवळ एक भाषा नाही, तर ती विविध बोलीभाषांचे समृद्ध वैभव आहे. महाराष्ट्राच्या विविध भागांत कोकणी, वऱ्हाडी, खानदेशी, माळवी, आगरी, झाडीबोली यांसारख्या अनेक बोली बोलल्या जातात. चला, या भाषिक समृद्धतेची झलक पाहूया.
अंगणवाडी सेविका, मदतनीसच्या 18 हजार 882 पदांची मोठी भरती! संपूर्ण माहिती
१. कोकणी भाषा: कोकण किनारपट्टीचा संस्कृतीसंगम
- प्रदेश: रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, गोवा
- विशेषता: भारतातील सर्वांत जुन्या भाषांपैकी एक, रोमन, देवनागरी, कन्नड, मल्याळम आणि अरबी लिपींचा वापर
- संस्कृती: हिंदू, ख्रिस्ती आणि मुस्लीम समाजाच्या धार्मिक परंपरांचा प्रभाव
- प्रसिद्ध शब्द: बायल, कोंबडी, मासोळी
- लोककला: कोकणी लोकगीतं, कथा, लोकसंगीत
२. वऱ्हाडी: विदर्भातील ठसकेबाज बोली
- प्रदेश: अमरावती, अकोला, बुलढाणा
- विशेषता: ‘ला’ चा उच्चार ‘बा’ उदा. मला → मबा
- प्रसिद्ध म्हणी: काय म्हणतू हाय?, भारीच हाय रे!
- संस्कृती: भारुड, कीर्तन, पोवाड्यांचा प्रभाव
३. खानदेशी (आहिराणी): जळगाव-धुळ्याची अनोखी बोली
- प्रदेश: खानदेश (जळगाव, धुळे, नंदुरबार)
- विशेषता: यादव आणि आहिर समाजाचा प्रभाव
- प्रसिद्ध वाक्यप्रयोग: हाऊ का?, गड्या आपला गाव बेष्ट!
- संस्कृती: शेतीप्रधान जीवनशैली, लोकगीतांचा ठसा
४. माळवी: सोलापूर-पंढरपूरचा भक्तिसंग्रह
- प्रदेश: माळशिरस, सोलापूर, पंढरपूर
- विशेषता: वारकरी संप्रदायाचा प्रभाव, सहज व भावनिक संवाद
- लोकप्रिय म्हणी: काय बी म्हंजे काय बी!, पैसा हाय तरच जग हाय!
५. आगरी: रायगड-ठाण्याची किनारी भाषा
- प्रदेश: रायगड, ठाणे, पालघर
- विशेषता: मच्छीमारी, शेती, खाडीकाठचा प्रभाव
- विशेष शब्द: होडी, कोळी, सुकट, बांगडा
- प्रसिद्ध वाक्प्रचार: मासा न्हाय अन् जाळं टाकत्यात!
६. कौलाणी (चंदगडी): कोल्हापूरचा रांगडा ठसका
- प्रदेश: चंदगड, कोल्हापूर
- विशेषता: गोमंतकीय कोकणीचा प्रभाव
- लोकप्रिय शब्द: काय वं?, जातोस की न्हवं?
- संस्कृती: लोककथा, जत्रा, कन्नड भाषेचा प्रभाव
७. झाडीबोली: जंगलपट्टीतील अद्वितीय बोली
- प्रदेश: गडचिरोली, चंद्रपूर, भंडारा
- विशेषता: जंगल, प्राणी आणि आदिवासी जीवनशैलीशी निगडित
- प्रसिद्ध शब्द: ढोर, रान, तेंदू
- संस्कृती: गोंडी, कोरकू आदिवासी संस्कृतीचा प्रभाव
दिल्लीतील संमेलनाचे विशेष महत्त्व
मराठी भाषा आणि तिच्या बोलींनी महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि सामाजिक जीवनावर खोल प्रभाव टाकला आहे. दिल्लीतील हे संमेलन संपूर्ण देशभरातील आणि परदेशातील मराठी साहित्यप्रेमींसाठी (Marathi Sahitya Sammelan) अभिमानाचा क्षण ठरणार आहे.
यंदाचे दिल्ली मराठी साहित्य संमेलन – का विशेष आहे?
महत्त्वाचे मुद्दे
- ७० वर्षांनी दिल्लीमध्ये मराठी साहित्य संमेलन
- पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या हस्ते उद्घाटन
- अभिजात भाषेचा दर्जा मिळाल्यानंतरचे पहिले संमेलन
- मराठीच्या विविध बोलींचा गौरव आणि अभ्यास
या अभिजात संमेलनाच्या निमित्ताने मराठी भाषा आणि तिच्या समृद्ध वारशाचा जागर संपूर्ण जगात होणार आहे.
अधिक माहितीसाठी : येथे भेट द्या.
#मराठीसंमेलन2025
