महाराष्ट्र शासनाच्या उच्च व तंत्र शिक्षण विभागाने (Higher and Technical Education Department) राज्यातील सार्वजनिक (अकृषि) विद्यापीठांमधील अध्यापकांच्या (Teachers) निवड प्रक्रियेत अधिक पारदर्शकता (transparency), निष्पक्षता (objectivity) आणि संतुलन (balance) आणण्यासाठी सुधारित कार्यपद्धती (Revised procedure) विहित केली आहे. दिनांक ६ ऑक्टोबर २०२५ रोजीच्या शासन निर्णयाद्वारे ही प्रक्रिया लागू करण्यात आली असून ती मा. कुलपती तथा राज्यपाल महोदयांच्या कार्यालयाकडून प्राप्त निर्देशांवर आधारित आहे.
University Teacher Recruitment New Rules
निवड प्रक्रियेतील गुणांचे महत्त्व (Weightage Distribution)
अध्यापकांच्या भरतीसाठीची गुणवत्ता यादी (Merit List) खालील दोन मुख्य घटकांवरील गुणांच्या आधारे तयार केली जाईल:
- शैक्षणिक, अध्यापन आणि संशोधन संबंधित पात्रता (Academic, Teaching and Research Credentials – ATR): यासाठी ७५% गुण भार (Weightage) असेल.
- मुलाखतीतील कार्यप्रदर्शन (Interview Performance): यासाठी २५% गुण भार (Weightage) असेल.
मुलाखतीसाठी पात्रता (Eligibility for Interview)
- ज्या उमेदवारांना ATR मध्ये ५० गुणांपेक्षा अधिक गुण (above 50 marks) मिळतील, तेच मुलाखतीसाठी पात्र (eligible) ठरतील.
- विद्यापीठे सहायक प्राध्यापक (Assistant Professor), सहयोगी प्राध्यापक (Associate Professor) आणि प्राध्यापक (Professor) या विविध पदांसाठी रिक्त जागेनुसार मुलाखतीसाठी बोलवायच्या उमेदवारांचे प्रमाण (ratio) निश्चित करतील.
ATR (७५% गुणांकन) मधील महत्त्वाचे निकष
विविध पदांसाठी शैक्षणिक नोंदी (Academic Records), अध्यापन अनुभव (Teaching Experience) आणि संशोधन योग्यता व नवोपक्रम कौशल्ये (Research Aptitude and Innovation Skills) यांचे गुणांकन निश्चित करण्यात आले आहे.
१. पदवी देणाऱ्या विद्यापीठाचे महत्त्व (Grading of Degree Awarding University)
शैक्षणिक नोंदीसाठी (उदा. UG, PG, M.Phil., Ph.D.) गुण देताना खालील बाबी विचारात घेतल्या जातील:
- सर्वोच्च गुण (Highest marks): राष्ट्रीय महत्त्वाच्या संस्था (Institutes of National Importance) (उदा. IITs, NITs, IISER, IIM) किंवा Quacquarelli Symonds (QS)/ Times Higher Education (THE) / ARWU जागतिक क्रमवारीत २०० च्या आत असलेल्या परदेशी विद्यापीठांतून (Foreign Universities) पदवी.
- ९०% गुण: NIRF Ranking मध्ये १०० च्या आत असलेल्या केंद्रीय/राज्य सार्वजनिक विद्यापीठे (Central/State Public Universities) किंवा QS/THE/ARWU क्रमवारीत २००-५०० दरम्यान असलेल्या परदेशी विद्यापीठांतून पदवी.
- ८०% गुण: इतर केंद्रीय/राज्य सार्वजनिक विद्यापीठांमधून पदवी.
- ६०% गुण: उर्वरित UGC मान्यताप्राप्त विद्यापीठांमधून पदवी.
२. संशोधन प्रकाशने (Research Publications)
- संशोधन प्रकाशनांसाठी गुण देताना केवळ SciFinder, Web of Science आणि Scopus डेटाबेसमध्ये सूचीबद्ध असलेल्या Indexed Journal lists विचारात घेतल्या जातील.
- इतर कोणत्याही प्रकाशनांना (other publications) गुण दिले जाणार नाहीत.
- एकल लेखक (single author) प्रकाशनासाठी १ गुण (1 mark) असेल.
- एकाधिक लेखक (Multiple Authors) असल्यास, Principal Author (प्रथम लेखक किंवा पत्रव्यवहारासाठीचा लेखक) यांना ५०% गुण मिळतील आणि उर्वरित ५०% गुण इतर लेखकांमध्ये आनुपातिक (proportionally) पद्धतीने वितरित केले जातील.
३. आर अॅण्ड डी/सल्लामसलत निधी (R & D Projects/Consultancy Funds) (सहयोगी प्राध्यापक व प्राध्यापक पदांसाठी)
यासाठी निधीच्या रकमेनुसार गुण निश्चित केले आहेत. उदाहरणार्थ, प्राध्यापक पदासाठी:
- INR ₹ ५० लाख आणि ₹ ७५ लाखांपर्यंत (>INR 50 lakhs and ≤ INR 75 lakhs) ४ गुण.
- ₹ १ कोटी पेक्षा जास्त (> INR 1 Crore) ६ गुण.
मुलाखत प्रक्रिया (Interview Process) (२५% गुणांकन)
मुलाखत कार्यप्रदर्शन निश्चित करण्यासाठी खालील parameters वर मूल्यांकन केले जाईल:
- डोमेन विषयाचे ज्ञान (Domain Subject knowledge): १५ गुण.
- भाषा प्रवीणता (Language Proficiency) आणि ICT कौशल्ये: ५ गुण.
- तार्किक तर्क (Logical reasoning) आणि भविष्यातील योजना (Future Plan): ३ गुण.
- आउटरीच/विस्तार (Outreach/ Extension) आणि NEP धोरणाचे ज्ञान: २ गुण.
मुलाखतीचे रेकॉर्डिंग (Video Recording) आणि निकाल
- उमेदवाराच्या सादरीकरणावर (presentation) आधारित पहिल्या दोन मुद्द्यांचे मूल्यांकन केले जाईल.
- निवड समितीच्या बैठकीच्या कार्यवाहीचे व्हिडिओ रेकॉर्डिंग (Video Recording) केले जाईल आणि ते गोपनीय (confidential) ठेवले जाईल.
- संपूर्ण निवड प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर किमान एका आठवड्यात (minimum of week) अंतिम निकाल (Final Results) घोषित केला जाईल.
अधिक माहितीसाठी : शासन निर्णय वाचा
