नमस्कार शिक्षक आणि पालक मित्रांनो! नवीन शैक्षणिक वर्षाची सुरुवात होत असतानाच, महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण विभागाने आणि राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषदेने (SCERT) एक अत्यंत महत्त्वाचे परिपत्रक जारी केले आहे.
दिनांक १२ जून २०२६ रोजी आलेल्या या पत्रकानुसार, राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP 2020) आणि नवीन राज्य अभ्यासक्रम आराखड्याच्या (SCF-SE 2024) अंमलबजावणीचा भाग म्हणून इयत्ता ३ री ते ८ वी च्या विद्यार्थ्यांसाठी नवीन विषययोजना आणि शालेय वेळेचे नियोजन जाहीर करण्यात आले आहे. हे बदल टप्प्याटप्प्याने लागू होणार असून, यातून विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासावर भर दिला जाणार आहे. चला तर मग, या परिपत्रकातील काही ठळक आणि महत्त्वाच्या गोष्टी सोप्या भाषेत समजून घेऊया.
शालेय कामकाजाचे सुटसुटीत नियोजन
वर्षातील एकूण ३६५ दिवसांपैकी शाळा नेमकी किती दिवस भरणार आणि सुट्ट्या किती असणार, याचे अतिशय स्पष्ट नियोजन शासनाने दिले आहे.
आता वर्षभरात एकूण २३७ दिवस शालेय कामकाज चालेल. यापैकी २१० दिवस (म्हणजेच ३५ आठवडे) केवळ प्रत्यक्ष अध्ययन आणि अध्यापनासाठी म्हणजेच वर्गकार्यासाठी दिले जातील. विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा आणि मूल्यांकनासाठी १४ दिवस, तर सहशालेय उपक्रमांसाठी म्हणजेच ‘दप्तराविना शाळा’, शैक्षणिक सहली आणि शिबिरांसाठी १३ दिवस राखीव ठेवण्यात आले आहेत. उरलेल्या १२८ दिवसांमध्ये ५२ रविवार आणि ७६ अन्य सुट्ट्यांचा समावेश असणार आहे. हे नियोजन एका सत्रात आणि दोन सत्रात भरणाऱ्या दोन्ही प्रकारच्या शाळांसाठी लागू राहील.
नवीन शैक्षणिक वर्ष 2026-27 वेळापत्रक
नवीन शैक्षणिक वर्षातील शालेय सुटयांची यादी जाहीर, डाउनलोड डायरेक्ट लिंक
विषय योजनेतील बदल आणि ‘कार्यशिक्षण’
नवीन अभ्यासक्रमानुसार विषयांची रचना अधिक व्यावहारिक करण्यात आली आहे. इयत्ता ३ री ते ५ वी च्या विद्यार्थ्यांसाठी भाषा आणि गणितासोबतच ‘आपल्या सभोवतालचे जग-१’ आणि ‘आपल्या सभोवतालचे जग-२’ अशा नव्या स्वरूपातील विषयांचा समावेश करण्यात आला आहे.
तसेच, एक अत्यंत महत्त्वाचा बदल म्हणजे पूर्वी ‘कार्यानुभव’ म्हणून ओळखला जाणारा विषय आता यापुढे ‘कार्यशिक्षण’ या नावाने ओळखला जाणार आहे. इयत्ता ६ वी ते ८ वी च्या विद्यार्थ्यांसाठी प्रचलित पद्धतीनुसारच भाषा, गणित, विज्ञान आणि सामाजिक शास्त्रे हे विषय राहतील, सोबतच व्यावसायिक शिक्षणाची जोड दिली जाईल.
त्रिभाषा धोरणाबाबत राज्याचा अंतिम निर्णय येईपर्यंत सध्याचीच प्रचलित पाठ्यपुस्तके आणि तिसऱ्या भाषेची पद्धत कायम ठेवली जाणार आहे.
वेळापत्रकाची अंमलबजावणी आणि ‘AEP’ तासिका
नवीन विषययोजना आणि वेळापत्रक शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ पासून इयत्ता ३ री, ४ थी आणि ६ वी साठी लगेच अंमलात आणले जाईल. तर ५ वी, ७ वी आणि ८ वी साठी नवीन पाठ्यपुस्तके आल्यानंतर हे बदल शाळांसाठी बंधनकारक होतील.
वेळापत्रकातील एक अत्यंत जमेची बाजू म्हणजे शासनाने आता ‘अतिरिक्त समृद्धीकरण तासिका’ (Additional Enrichment Period – AEP) सुरू केली आहे. या तासिकेचा उपयोग उपचारात्मक अध्यापन, स्पर्धा परीक्षांची तयारी आणि जास्तीच्या सरावासाठी शाळेच्या गरजेनुसार केला जाईल.
जर शाळेचे कामकाज दोन सत्रांत चालत असेल आणि वेळापत्रकात यासाठी वेळ नसेल, तर या विशेष तासिकांसाठी शाळांनी विद्यार्थी विभागणी करून वेगळे नियोजन करणे अपेक्षित आहे.
एकंदरीत हे नवीन परिपत्रक विद्यार्थ्यांच्या पाठीवरचे ओझे कमी करून त्यांच्या अंगभूत कलागुणांना आणि व्यावहारिक ज्ञानाला वाव देणारे आहे. या बदलांमुळे विद्यार्थ्यांना अभ्यासाची गोडी अधिक चांगल्या प्रकारे लागेल अशी अपेक्षा आहे.
| नवीन शैक्षणिक वर्षातील वेळापत्रक | वेळापत्रक PDF डाउनलोड करा |
| SCERT | अधिकृत वेबसाईट |
