Anukampa Niyukti Rules GR: महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण व क्रीडा विभागाने राज्यातील खाजगी अनुदानित व अंशतः अनुदानित शाळांमधील शिक्षक आणि शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांच्या अनुकंपा नियुक्तीबाबत एक अत्यंत महत्त्वाचा शासन निर्णय (GR) दिनांक २७ जानेवारी २०२६ रोजी निर्गमित केला आहे. या निर्णयामुळे अनेक वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या अनुकंपा तत्त्वावरील भरती प्रक्रियेत सुसूत्रता येणार असून, दिवंगत कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबाला मोठा आधार मिळणार आहे.
या लेखात आपण शासनाचे हे नवीन (Anukampa Niyukti Rules) नेमके काय आहेत, पात्रता निकष काय आहेत आणि अर्ज करण्याची प्रक्रिया कशी असेल, हे सविस्तर जाणून घेऊया.
अनुकंपा योजना कोणाला लागू आहे? | Anukampa Niyukti Rules Maharashtra in Marathi
नवीन शासन निर्णयानुसार, ही सुधारित योजना शालेय शिक्षण विभागाच्या नियंत्रणाखालील सर्व खाजगी अनुदानित आणि अंशतः अनुदानित शाळांना लागू असणार आहे.
अपवाद: विनाअनुदानित (Unaided) आणि स्वयंअर्थसहाय्यित (Self-financed) शाळांना ही योजना लागू राहणार नाही.
अनुकंपा नियुक्तीसाठी कोण पात्र आहे?
दिवंगत कर्मचाऱ्याच्या कुटुंबातील खालील सदस्य प्राधान्यक्रमानुसार नोकरीसाठी पात्र असतील.
- पती किंवा पत्नी
- मुलगा किंवा मुलगी (विवाहित/अविवाहित), कायदेशीर दत्तक घेतलेली मुले, घटस्फोटित/परित्यक्ता/विधवा मुलगी किंवा बहीण
- सून (जर मुलगा हयात नसेल तर)
- अविवाहित कर्मचाऱ्याच्या बाबतीत, त्याच्यावर अवलंबून असलेले भाऊ किंवा बहीण
महत्त्वाच्या अटी
- जर दिवंगत कर्मचाऱ्याचा पती किंवा पत्नी शासकीय/निमशासकीय सेवेत असेल, तर कुटुंबाला या योजनेचा लाभ मिळणार नाही.
- दि. ३१ डिसेंबर २००१ नंतर तिसरे अपत्य झालेल्या कर्मचाऱ्याच्या कुटुंबास या योजनेचा लाभ मिळणार नाही.
- उमेदवाराचे वय किमान १८ वर्षे आणि कमाल ४५ वर्षांपर्यंत असावे.
कोणत्या पदांवर नोकरी मिळणार?
सुधारित (Anukampa Niyukti Rules) नुसार गट-क आणि गट-ड मधील पदांवर नियुक्ती दिली जाईल.
गट-क (लिपिक/शिक्षक इ.): शैक्षणिक अर्हतेनुसार आणि टंकलेखन/संगणक अर्हतेनुसार नियुक्ती मिळेल. शिक्षकांसाठी डी.एड./बी.एड. आणि टी.ई.टी. (TET) उत्तीर्ण असणे बंधनकारक आहे, तसेच त्यांना ‘शिक्षण सेवक’ म्हणून नियुक्त केले जाईल.
गट-ड (शिपाई इ.): साधारणपणे गट-ड ची पदे व्यपगत (रद्द) करण्यात आली आहेत. परंतु, महत्त्वाचा दिलासा म्हणजे, ज्या पदांवर नियमित चतुर्थश्रेणी कर्मचारी कार्यरत आहेत, ते पद रिक्त झाल्यास ते लगेच रद्द न करता, त्यावर अनुकंपा तत्त्वावर वारसाला नियुक्ती दिली जाईल.
अर्ज करण्याची मुदत आणि प्रक्रिया
ही प्रक्रिया आता अधिक पारदर्शक करण्यात आली आहे.
शाळेची जबाबदारी: कर्मचाऱ्याच्या मृत्युनंतर कुटुंबाला योजनेची माहिती देणे आणि त्यांच्याकडून ‘इच्छुकता पत्र’ भरून घेणे ही मुख्याध्यापकाची जबाबदारी आहे.
मुदत: कुटुंबाने ३ वर्षांच्या आत परिपूर्ण अर्ज सादर करणे आवश्यक आहे. जर वारसदार अज्ञान असेल, तर तो सज्ञान (१८ वर्षे पूर्ण) झाल्यानंतर ३ वर्षांच्या आत अर्ज करू शकतो.
विलंब क्षमा: काही अपरिहार्य कारणास्तव विलंब झाल्यास, शिक्षण संचालक (योजना) यांना २ वर्षांपर्यंतचा विलंब माफ करण्याचा अधिकार देण्यात आला आहे.
दुहेरी प्रतीक्षा सूची (Waiting List System)
ही या शासन निर्णयातील सर्वात जमेची बाजू आहे. उमेदवारांचे नुकसान होऊ नये म्हणून दोन प्रकारच्या याद्या असतील.
पहिली प्रतीक्षा सूची: ही त्या विशिष्ट संस्थेच्या किंवा शाळेच्या स्तरावर असेल.
दुसरी प्रतीक्षा सूची (जिल्हास्तरीय): जर त्या संस्थेत जागा रिक्त नसेल, तर उमेदवाराचे नाव जिल्हास्तरीय प्रतीक्षा यादीत समाविष्ट केले जाईल. यामुळे जिल्ह्यातील इतर कोणत्याही अनुदानित शाळेत जागा रिक्त झाल्यास तिथे नोकरी मिळण्याची संधी उपलब्ध होईल.
नियमांमध्ये झालेले महत्त्वाचे बदल
अर्जदारांच्या सोयीसाठी शासनाने काही जाचक अटी शिथिल केल्या आहेत:
उमेदवार बदलणे: प्रतीक्षा सूचीवरील उमेदवाराचा मृत्यू झाल्यास किंवा वयाची ४५ वर्षे पूर्ण झाल्यास, कुटुंबातील दुसऱ्या पात्र सदस्याचे नाव यादीत समाविष्ट करता येईल.
गट बदलणे: जर उमेदवाराने गट-ड साठी अर्ज केला असेल, पण दरम्यानच्या काळात त्याने पदवी किंवा आवश्यक शिक्षण पूर्ण केले, तर तो गट-क साठी दावा करू शकतो.
भरती बंदीचा अडथळा नाही: अनुकंपा नियुक्तीसाठी कोणतेही ‘भरती वर्ष’ किंवा टक्केवारीचे बंधन असणार नाही. जागा रिक्त असल्यास तात्काळ नियुक्ती देण्यात येईल.
शासनाचा हा निर्णय म्हणजे कठीण काळातून जाणाऱ्या कर्मचारी कुटुंबांसाठी एक आशेचा किरण आहे. विशेषतः जिल्हास्तरीय यादीमुळे आता जागा असूनही नोकरी न मिळण्याचे प्रकार थांबतील. तुम्ही किंवा तुमच्या परिचयातील कोणी या योजनेसाठी पात्र असेल, तर हे नवीन (Anukampa Niyukti Rules) व्यवस्थित समजून घेऊन विहित मुदतीत अर्ज करणे फायदेशीर ठरेल.
अधिक माहितीसाठी आणि अर्जाचे नमुने (परिशिष्ट अ, ब, क) पाहण्यासाठी मूळ शासन निर्णय नक्की वाचा.
अनुकंपा नियुक्ती महत्वाचे शासन निर्णय
- नगरपरिषद कर्मचाऱ्यांच्या वारसांना अनुकंपा नियुक्ती: शासन निर्णय जाहीर
- अनुकंपा नियुक्तीचे सुधारित धोरण जाहीर
- लाड-पागे समितीच्या शिफारशी लागू: NMC सफाई कर्मचाऱ्यांच्या वारसांना अनुकंपा नोकरी!
- महाराष्ट्र शासनाचा मोठा निर्णय: अनुकंपा भरतीबाबत नवीन मार्गदर्शक सूचना जारी!
- अनुकंपा तत्त्वावरील शिक्षकांसाठी सेवा सातत्याचे नवीन नियम जाहीर
- कोतवाल अनुकंपा नोकरीचे नियम जाहीर, पात्रता, अटी व अर्जाची संपूर्ण माहिती येथे वाचा
