महाराष्ट्र शासनाच्या सामान्य प्रशासन विभागाने दिनांक 11 फेब्रुवारी 2026 रोजी महत्त्वाचा शासन निर्णय (Pesa Bharti GR 2026) जारी केला आहे. या निर्णयाद्वारे पेसा क्षेत्रातील 17 अधिसूचित संवर्गांच्या पदभरतीबाबत स्पष्ट मार्गदर्शक सूचना देण्यात आल्या आहेत. हा निर्णय मा. सर्वोच्च न्यायालयाच्या 06 ऑक्टोबर 2025 आणि 17 नोव्हेंबर 2025 रोजी दिलेल्या आदेशांच्या अनुषंगाने घेण्यात आला आहे.
या संपूर्ण प्रक्रियेचा संदर्भ, न्यायालयीन घडामोडी आणि आरक्षणाचे स्वरूप समजून घेणे उमेदवारांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
पेसा भरती म्हणजे काय?
पेसा (PESA) म्हणजे Panchayats (Extension to Scheduled Areas) Act, जो अनुसूचित (आदिवासी) क्षेत्रांमध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्थांना अधिक अधिकार देण्यासाठी लागू आहे. महाराष्ट्रातील अनुसूचित क्षेत्रांमध्ये स्थानिक पदे भरताना आदिवासी समाजाला प्रतिनिधित्व मिळावे, यासाठी विशेष तरतुदी करण्यात आलेल्या आहेत.
29 ऑगस्ट 2019 रोजी राज्यपालांनी 17 अधिसूचित संवर्गांतील सरळसेवेच्या पदांसाठी विशेष अधिसूचना जारी केली होती. त्यानुसारच पुढील प्रक्रिया सुरू झाली; मात्र त्यावर न्यायालयीन आक्षेप घेतल्याने भरती प्रक्रिया स्थगित झाली होती.
महाराष्ट्रातील पेसा क्षेत्रातील 6,931 पदांच्या भरतीसाठी मोठा निर्णय! अधिक वाचा
Pesa Bharti Court Case Status: न्यायालयीन पार्श्वभूमी
या भरतीविरोधात सर्वोच्च न्यायालयात विशेष अनुज्ञा याचिका (SLP No. 22109/2023) दाखल करण्यात आली होती. 06.10.2025 रोजी सर्वोच्च न्यायालयाने महत्त्वाचा आदेश दिला. त्यानंतर अवमान याचिकेवर 17.11.2025 रोजी पुढील आदेश पारित झाला.
राज्य शासनाने न्यायालयात स्पष्ट केले होते की, प्रकरण प्रलंबित असताना पेसा क्षेत्रातील पदभरती केली जाणार नाही. मात्र न्यायालयाने भरती प्रक्रियेस मान्यता दिल्यानंतर आता शासनाने नव्या मार्गदर्शक सूचनांसह भरती पुढे नेण्याचा निर्णय घेतला आहे.
सध्या (Pesa Bharti Court Case Status) नुसार भरती प्रक्रिया सर्वोच्च न्यायालयातील अंतिम निर्णयाच्या अधीन राहणार आहे.
Pesa Bharti GR 2026 मधील मुख्य निर्णय
नवीन शासन निर्णयानुसार (Pesa Bharti GR 2026) खालीलप्रमाणे भरती केली जाणार आहे.
1) ज्या गावांत आदिवासी लोकसंख्या 50% पेक्षा जास्त आहे.
- 50% पदे अनुसूचित जमाती (ST) प्रवर्गातून
- 50% पदे खुल्या प्रवर्गातून
2) ज्या गावांत आदिवासी लोकसंख्या 25% ते 50% दरम्यान आहे.
- 50% पदे अनुसूचित जमाती प्रवर्गातून
- 50% पदे खुल्या प्रवर्गातून
3) ज्या गावांत आदिवासी लोकसंख्या 25% पेक्षा कमी आहे.
- 25% पदे अनुसूचित जमाती
- 25% पदे इतर राखीव प्रवर्ग
- 50% पदे खुल्या प्रवर्गातून
(कोतवाल व पोलीस पाटील पदांसाठी विद्यमान आरक्षण नियम लागू राहतील.)
लहान संवर्गांसाठी विशेष तरतूद (परिशिष्ट-क)
जर एखाद्या विभागात पदसंख्या कमी असेल (1 ते 10 पर्यंत), तर आरक्षण रोटेशन पद्धतीने लागू केले जाईल. उदा.
- 1 पद असल्यास आरक्षण लागू होणार नाही.
- 2 पदांपासून पुढे निश्चित क्रमाने अनुसूचित जमाती, अनुसूचित जाती, इतर मागास वर्ग इत्यादींना संधी दिली जाईल.
यामुळे लहान संवर्गांमध्येही संतुलित प्रतिनिधित्व राखले जाईल.
पूर्वीच्या उमेदवारांना प्राधान्य
शासन निर्णयानुसार यापूर्वी जाहिरातीनुसार निवड प्रक्रियेत अंतिम टप्प्यात पोहोचलेल्या उमेदवारांना तसेच 05.10.2024 च्या शासन निर्णयानुसार मानधन तत्त्वावर नियुक्त उमेदवारांना गुणानुक्रमानुसार प्रथम नियुक्ती दिली जाईल.
त्यानंतर उर्वरित रिक्त पदांसाठी नवीन भरती प्रक्रिया राबवली जाईल. हा मुद्दा अनेक उमेदवारांसाठी दिलासा देणारा आहे.
Pesa Bharti Nikal आणि पुढील प्रक्रिया
भरती प्रक्रिया संबंधित विभागांकडून राबवली जाईल. नियुक्ती प्राधिकाऱ्यांना आवश्यक सूचना देण्याची जबाबदारी संबंधित प्रशासकीय विभागांवर सोपवण्यात आली आहे.
उमेदवारांनी पुढील बाबींवर लक्ष ठेवावे:
- अधिकृत विभागीय वेबसाइट्स : महाराष्ट्र शासनाची वेबसाइट www.maharashtra.gov.in
- संबंधित विभागाचे नवीन जाहिरात पत्र
Pesa Bharti Nikal संदर्भातील कोणतीही अधिकृत माहिती केवळ शासनाच्या संकेतस्थळावरूनच घ्यावी.
Pesa Bharti Update: उमेदवारांनी काय करावे?
सध्याचा (Pesa Bharti Update) लक्षात घेता उमेदवारांनी खालील गोष्टी बाबत अपडेट असणे आवश्यक आहे.
- आपले कागदपत्रे व जात प्रमाणपत्र अद्ययावत ठेवा.
- आपल्या गावाची आदिवासी लोकसंख्या श्रेणी (50% पेक्षा जास्त, 25-50%, किंवा 25% पेक्षा कमी) तपासा.
- पूर्वी अर्ज केले असल्यास आपली मेरिट स्थिती तपासा.
- अधिकृत आदेश व परिशिष्टातील आरक्षण रचना समजून घ्या.
11 फेब्रुवारी 2026 च्या शासन निर्णयामुळे पेसा क्षेत्रातील प्रलंबित भरती प्रक्रियेला नवे गतीमान मिळाले आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानंतर राज्य शासनाने स्पष्ट आरक्षण रचना व प्रक्रिया निश्चित केली आहे.
(Pesa Bharti GR 2026) मुळे आदिवासी क्षेत्रांतील उमेदवारांना स्थानिक पातळीवर रोजगाराच्या संधी उपलब्ध होणार आहेत, तसेच आरक्षणाचे प्रमाण लोकसंख्येनुसार संतुलित करण्यात आले आहे.
भरतीची पुढील अंमलबजावणी आणि न्यायालयीन अंतिम निर्णय याकडे सर्व उमेदवारांचे लक्ष लागले आहे. अधिकृत स्त्रोतांवरूनच माहिती घेणे आणि अफवांपासून दूर राहणे अत्यावश्यक आहे.
अधिक माहितीसाठी: Pesa Bharti GR 2026 PDF Download – अधिकृत शासन निर्णय येथे पहा
