शालेय शिक्षण आणि क्रीडा विभागाने बालेवाडी येथे आयोजित केलेल्या दोन दिवसीय State Level School Education Council चा नुकताच समारोप झाला. या परिषदेत राज्याच्या विविध भागांतील शिक्षण क्षेत्रातील प्रमुख अधिकाऱ्यांनी एकत्र येऊन शालेय शिक्षणाला अधिक दर्जेदार बनवण्यासाठी महत्त्वपूर्ण चर्चा केली. विद्यार्थ्यांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी हा एक महत्त्वाचा टप्पा होता. या राज्यस्तरीय शालेय शिक्षण परिषदेतील ठळक मुद्दे पाहूया.
State Level School Education Council ठळक मुद्दे
राज्यस्तरीय शालेय शिक्षण परिषदेतील प्रमुख मुद्दे
- परिषदेची माहिती: बालेवाडी येथील हॉटेल ऑर्किड येथे दोन दिवसीय राज्यस्तरीय शालेय शिक्षण परिषदेचे आयोजन करण्यात आले होते. या परिषदेत शालेय शिक्षणमंत्री दादाजी भुसे यांच्यासह शिक्षण विभागातील प्रमुख अधिकारी, महापालिका आयुक्त आणि जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी उपस्थित होते.
- माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण: शिक्षण संचालक डॉ. महेश पालकर यांनी माध्यमिक व उच्च माध्यमिक विभागाच्या योजनांचा आढावा घेतला.
- शिक्षण आयुक्त यांचे मार्गदर्शन:
- ‘इन्स्पायर मानक’, ‘एक पेड माँ के नाम २.०’, ‘हरित महाराष्ट्र – समृद्ध महाराष्ट्र’ यासारखे पर्यावरणपूरक उपक्रम.
- ‘इको क्लब फॉर मिशन लाईफ’, ‘स्वच्छ आणि हरित विद्यालय’ मूल्यांकन आणि ‘स्वच्छ पंधरवाडा- स्वच्छता हीच सेवा’ या उपक्रमांवर भर.
- तंबाखू मुक्त अभियान.
- आधार वैध आणि आधार नोंदणी कामकाज, अपार जनरेशन, संच मान्यता, अतिरिक्त शिक्षक समायोजन आणि शाळा मॅपिंग यांसारख्या प्रशासकीय विषयांवर मार्गदर्शन.
- परीक्षा आणि शिष्यवृत्ती:
- महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषदेचे अध्यक्ष नंदकुमार बेडसे यांनी शिष्यवृत्ती परीक्षा, एनएमएमएस आणि शासकीय संगणक टंकलेखन व लघुलेखन प्रमाणपत्र परीक्षांविषयी माहिती दिली.
- शिक्षण संचालक कृष्णकुमार पाटील यांनी ‘उल्हास नवभारत योजना’, ‘एनएमएमएस’, ‘राजीव गांधी अपघात योजना’ आणि ‘मराठी भाषा फाउंडेशन २.०’ या योजनांची माहिती दिली.
- विद्यार्थी सुरक्षा आणि व्हिजन डॉक्युमेंट:
- उपसचिव तुषार महाजन यांनी न्यायालयीन प्रकरणे आणि विद्यार्थी सुरक्षेवर मार्गदर्शन केले.
- उपसचिव समीर सावंत यांनी ‘व्हिजन डॉक्युमेंट’ आणि ‘महाराष्ट्र व्हिजन@२०४७’ वर मार्गदर्शन केले, जे राज्याच्या भविष्यातील शिक्षणाचा आराखडा दर्शवते.
- प्राथमिक शिक्षण आणि सुविधा:
- शिक्षण सहसंचालक रामकांत काठमोरे यांनी ‘शाळा प्रवेशोत्सव’, ‘पी.एम.पोषण योजना’, शाळांतील भौतिक सुविधा, ‘शालेय आरोग्य तपासणी’ आणि ‘शैक्षणिक पर्यटन’ यासारख्या विषयांवर मार्गदर्शन केले.
- पाचवी आणि आठवीचे वर्ग जोडणे, विशेष शिक्षक समायोजन, शालेय परसबाग, आणि शाळांना संगणक पुरवणे यांसारख्या मुद्द्यांवरही चर्चा झाली.
- परीक्षांचे ऑनलाइन कामकाज:
- महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाचे सचिव देविदास कुलाळ यांनी दहावी आणि बारावीच्या परीक्षांचे ऑनलाइन कामकाज आणि ऑनलाइन सुविधांविषयी माहिती दिली.
- क्षेत्रीय स्तरावरील सादरीकरण:
- खान अॅकेडमीने गणित आणि विज्ञान शिक्षणासाठी ‘डॉ. जयंत नारळीकर गणित आणि विज्ञान अध्ययन समृद्धी कार्यक्रमा’चे सादरीकरण केले.
- ‘ज्ञानप्रकाश’ या संस्थेने शिक्षण गुणवत्ता सुधारण्यासाठी केंद्रस्तरीय शिक्षण परिषद आणि पालक बैठकांबद्दल माहिती दिली.
- ‘लेंड अ हॅन्ड इंडिया’ने नवीन शैक्षणिक धोरणानुसार शाळांमध्ये व्यावसायिक शिक्षणाचे महत्त्व सांगितले.
शिक्षणाचे विविध पैलू आणि उपक्रम
राज्यस्तरीय शालेय शिक्षण परिषदेच्या पहिल्या दिवसापासूनच अनेक महत्त्वाच्या विषयांवर सखोल विचारमंथन झाले. माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण संचालक डॉ. महेश पालकर यांनी सध्या सुरू असलेल्या विविध योजनांचा आढावा घेतला.
यानंतर शिक्षण आयुक्त सचिन्द्र प्रताप सिंह यांनी ‘इन्स्पायर मानक’, ‘एक पेड माँ के नाम २.०’, ‘हरित महाराष्ट्र – समृद्ध महाराष्ट्र’ यांसारख्या अनेक उपक्रमांवर प्रकाश टाकत, शिक्षणामध्ये पर्यावरणाचा समतोल राखण्यावर भर दिला.
तंबाखू मुक्त अभियान आणि स्वच्छ पंधरवड्यासारख्या उपक्रमांनी विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याविषयीची जागरूकता वाढवण्याचे उद्दिष्ट अधोरेखित केले.
परीक्षा आणि प्रशासकीय बाबींवर मार्गदर्शन
महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषदेचे अध्यक्ष नंदकुमार बेडसे यांनी शिष्यवृत्ती परीक्षा आणि शासकीय संगणक टंकलेखन परीक्षांविषयी माहिती दिली.
या परीक्षांमुळे विद्यार्थ्यांना त्यांच्या शैक्षणिक प्रवासात मदत मिळते. तसेच, शिक्षण संचालक कृष्णकुमार पाटील यांनी ‘उल्हास नवभारत योजना’ आणि ‘राजीव गांधी अपघात योजना’ यांसारख्या योजनांची माहिती दिली, ज्या विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि प्रगतीसाठी महत्त्वाच्या आहेत.
उपसचिव तुषार महाजन यांनी न्यायालयीन प्रकरणे आणि विद्यार्थी सुरक्षेविषयी मार्गदर्शन केले, जेणेकरून विद्यार्थ्यांसाठी एक सुरक्षित वातावरण निर्माण करता येईल. State Level School Education Council मध्ये अशा महत्त्वाच्या विषयांवर सखोल चर्चा झाली.
भविष्याचा वेध घेणारे व्हिजन डॉक्युमेंट
दुपारच्या सत्रात उपसचिव समीर सावंत यांनी ‘व्हिजन डॉक्युमेंट’ आणि ‘महाराष्ट्र व्हिजन@२०४७’ यावर मार्गदर्शन केले. या व्हिजनमधून महाराष्ट्राच्या शिक्षणाचे भविष्य कसे असेल, याचा एक स्पष्ट आराखडा समोर आला.
त्याचप्रमाणे, प्राथमिक शिक्षण संचालक रामकांत काठमोरे यांनी शाळा प्रवेशोत्सव, पी.एम.पोषण योजना, स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या शाळांना भौतिक सुविधांची उपलब्धता, शालेय आरोग्य तपासणी, इ.५ वी व इ. ८ वी वर्ग जोडणे, विशेष शिक्षक समायोजन प्रक्रिया, शालेय परसबाग, अन्न बिघडू नये यासाठी नियमावली, शैक्षणिक पर्यटन, सहशिक्षण-एकाच परिसरातील शाळांचे समायोजन, शैक्षणिक कामकाज नियोजन, आणि शाळांना संगणक पुरवणे या विषयांवर मार्गदर्शन केले. यासारख्या अनेक महत्त्वाच्या विषयांवर चर्चा केली.
तंत्रज्ञानाचा वापर आणि नाविन्यपूर्ण सादरीकरण
परिषदेत तंत्रज्ञानाचा वापर शिक्षणात कसा करता येईल यावरही भर देण्यात आला. महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाचे सचिव देविदास कुलाळ यांनी दहावी आणि बारावीच्या परीक्षांविषयी ऑनलाइन कामकाज आणि सुविधांची माहिती दिली.
या व्यतिरिक्त, खान अॅकेडमी, ज्ञानप्रकाश, आणि लेंड अ हॅन्ड इंडिया यांसारख्या संस्थांनी शिक्षणात सुधारणा घडवून आणणाऱ्या नाविन्यपूर्ण उपक्रमांचे सादरीकरण केले. ‘ज्ञानप्रकाश’ संस्थेने केंद्रस्तरीय शिक्षण परिषद आणि पालक बैठकांबद्दल माहिती दिली, तर ‘लेंड अ हॅन्ड इंडिया’ने नवीन शैक्षणिक धोरणानुसार व्यावसायिक शिक्षणावर भर दिला.
या दोन दिवसांच्या परिषदेत शिक्षण क्षेत्रातील सर्व प्रमुख अधिकारी, आयुक्त, संचालक, आणि शिक्षण विभागातील इतर कर्मचारी उपस्थित होते. त्यांनी मिळून शिक्षणाच्या प्रत्येक पैलूवर सखोल चर्चा केली आणि महाराष्ट्रातील विद्यार्थ्यांना उत्तम शिक्षण कसे मिळेल, यासाठी एकत्रितपणे प्रयत्न करण्याचा निर्धार केला. या परिषदेमुळे राज्याच्या शालेय शिक्षणाला एक नवी दिशा मिळाली आहे, यात शंका नाही.
