Menopause Clinic Maharashtra: राज्यातील महिलांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण पाऊल म्हणून महाराष्ट्रात प्रत्येक जिल्ह्यात रजोनिवृत्ती (मेनोपॉज) क्लिनिक सुरू करण्यात आले आहे. आरोग्य राज्यमंत्री मेघना बोर्डीकर-साकोरे यांनी मुंबई येथे झालेल्या आढावा बैठकीत या क्लिनिकद्वारे महिलांना अखंडित व गुणवत्तापूर्ण सेवा देण्याचे निर्देश दिले. महिलांच्या आरोग्य तपासणीवर विशेष भर देत या उपक्रमाची प्रभावी अंमलबजावणी करण्याचे आदेश देण्यात आले.
राज्यभरात 580 ठिकाणी सेवा सुरू
आरोग्य विभागाने 14 जानेवारी 2026 पासून राज्यात (Menopause Clinic Maharashtra) हा उपक्रम सुरू केला. अल्पावधीतच या उपक्रमाला सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला आहे. 14 जानेवारी ते 18 फेब्रुवारी 2026 या कालावधीत राज्यातील 580 ठिकाणी रजोनिवृत्ती क्लिनिक कार्यरत झाले आहेत.
- सुमारे 31,288 महिलांनी सेवांचा लाभ घेतला
- 30,034 महिलांना उपचार देण्यात आले
- 82 प्रकरणे पुढील तपासणीसाठी शिफारस समितीकडे पाठविण्यात आली
ही आकडेवारी राज्यातील महिलांमध्ये रजोनिवृत्ती विषयक आरोग्य सेवांची गरज आणि जागरूकता वाढत असल्याचे दर्शवते.
कुठे उपलब्ध आहेत रजोनिवृत्ती क्लिनिक?
या उपक्रमांतर्गत खालील शासकीय आरोग्य संस्थांमध्ये क्लिनिक सुरू करण्यात आले आहेत:
- जिल्हा रुग्णालये
- उपजिल्हा रुग्णालये
- महानगरपालिका रुग्णालये
- निवडक ग्रामीण रुग्णालये
दर बुधवारी रजोनिवृत्ती बाह्य रुग्ण सेवा (Menopause Health Services in Maharashtra) उपलब्ध करून देण्यात येते. त्यामुळे महिलांना नियोजित दिवशी तज्ज्ञ सल्ला आणि उपचार मिळत आहेत.
तज्ज्ञ सेवा, गोपनीयता आणि सुविधा यावर भर
या क्लिनिकच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी पुढील बाबींवर विशेष लक्ष देण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
- स्वतंत्र मनुष्यबळ नियुक्ती
- आवश्यक औषधांचा नियमित पुरवठा
- क्लिनिकसाठी स्वतंत्र कक्ष
- रुग्णांच्या गोपनीयतेचे संरक्षण
- सुविधा व सेवा गुणवत्तेचे नियमित मूल्यांकन
तसेच ‘एनएचएम’ अंतर्गत इम्पॅनल डॉक्टर आणि सेवाभावी तज्ज्ञांची मदत घेऊन क्लिनिकची संख्या वाढविण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
नोंदी व्यवस्थापन आणि भविष्यातील मदत
प्रत्येक रुग्णाची स्वतंत्र लाईन लिस्ट व रेकॉर्ड व्यवस्थापन प्रणाली विकसित करण्यात येत आहे. यामुळे भविष्यातील उपचार, फॉलोअप आणि धोरणात्मक नियोजन सुलभ होणार आहे.
महिलांच्या आरोग्य समस्यांकडे दीर्घकालीन दृष्टीकोनातून पाहण्याचा हा प्रयत्न असून, (Menopause Clinic Maharashtra) उपक्रम राज्यातील सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेला अधिक सक्षम बनवेल.
स्थानिक पातळीवर जनजागृतीचे निर्देश
राज्यमंत्री यांनी या उपक्रमाबाबत व्यापक जनजागृती करण्याचे निर्देश दिले आहेत. ग्रामपंचायत, नगरपरिषद, स्वयंसेवी संस्था आणि आरोग्य कर्मचारी यांच्या माध्यमातून महिलांपर्यंत माहिती पोहोचविण्यावर भर देण्यात येणार आहे.
रजोनिवृत्ती ही नैसर्गिक प्रक्रिया असली तरी त्यासंबंधित शारीरिक आणि मानसिक लक्षणांबाबत योग्य मार्गदर्शन व उपचार आवश्यक असतात. त्यामुळे (Menopause Clinic Maharashtra) हा उपक्रम महिलांच्या सर्वांगीण आरोग्यासाठी महत्त्वाचा टप्पा ठरत आहे.
स्थानिक संदर्भात या उपक्रमाचे महत्त्व
महाराष्ट्रातील ग्रामीण व शहरी भागातील अनेक महिला रजोनिवृत्तीशी संबंधित समस्यांबाबत खुल्या मनाने चर्चा करत नाहीत. अशा परिस्थितीत जिल्हास्तरावर स्वतंत्र क्लिनिक सुरू होणे ही आरोग्य व्यवस्थेतील सकारात्मक सुधारणा मानली जाते.
महिलांना वेळेवर निदान, समुपदेशन आणि उपचार मिळाल्यास त्यांच्या जीवनमानात लक्षणीय सुधारणा होऊ शकते. राज्य शासनाचा हा उपक्रम महिलांच्या सन्मानपूर्ण आणि निरोगी आयुष्याच्या दिशेने एक ठोस पाऊल आहे.
