महाराष्ट्र शासनाने राष्ट्रीय निवृत्तीवेतन प्रणाली (NPS) अंतर्गत येणाऱ्या राज्य शासकीय अधिकारी व कर्मचाऱ्यांसाठी महत्त्वाचा शासन निर्णय जारी केला आहे. या निर्णयानुसार कर्मचाऱ्यांच्या PRAN खात्यातील स्तर-1 (Tier-I) मध्ये आधीपासून जमा असलेल्या अंशदानाची तसेच पुढे जमा होणाऱ्या रकमेची गुंतवणूक करण्यासाठी दोन नवीन ‘लाईफ सायकल फंड‘ पर्याय उपलब्ध करून देण्यात आले आहेत. त्यामुळे कर्मचारी आपल्या जोखीम घेण्याच्या क्षमतेनुसार अधिक योग्य गुंतवणूक पर्याय निवडू शकणार आहेत.
आधी जमा झालेल्या NPS अंशदानाचे काय?
अनेक कर्मचाऱ्यांच्या मनात हा प्रश्न होता की, NPS खात्यात आतापर्यंत जमा झालेल्या अंशदानाचे काय होणार? शासन निर्णयानुसार, PRAN खात्याच्या Tier-I मध्ये आधीपासून जमा असलेली अंशदानाची रक्कम आणि त्यावरील संचित निधी यासाठीही नवीन गुंतवणूक पर्याय निवडण्याची मुभा देण्यात आली आहे. म्हणजेच हा निर्णय केवळ भविष्यातील अंशदानापुरता मर्यादित नसून आधी जमा झालेल्या निधीलाही लागू होतो.
यापूर्वी कोणते पर्याय उपलब्ध होते?
30 सप्टेंबर 2022 रोजीच्या शासन निर्णयानुसार NPS सदस्यांना Pension Fund Manager (PFM) आणि Scheme Preference निवडण्याची सुविधा देण्यात आली होती. त्यानंतर PFRDA ने ऑटो चॉईस लाईफ सायकल फंडमध्ये काही बदल केले असून महाराष्ट्र शासनाने ते राज्यातील कर्मचाऱ्यांसाठी लागू केले आहेत.
विद्यमान योजनांच्या नावात बदल
शासन निर्णयानुसार खालील योजनांच्या नावात बदल करण्यात आला आहे.
- Life Cycle 25-Low (5E/55Y)
- Life Cycle 50-Moderate (10E/55Y)
या योजना पूर्वीच्या Conservative आणि Moderate Life Cycle Funds चे सुधारित स्वरूप आहेत.
NPS मध्ये कोणते दोन नवीन पर्याय उपलब्ध झाले?
राज्य शासनाने आता कर्मचाऱ्यांना आणखी दोन नवीन Auto Choice Life Cycle Fund पर्याय उपलब्ध करून दिले आहेत.
1. Life Cycle 75 – High (15E/55Y)
या पर्यायात 35 वर्षांपर्यंत वय असलेल्या सदस्यांच्या निधीपैकी कमाल 75 टक्के रक्कम इक्विटीमध्ये गुंतवली जाऊ शकते. वयानुसार इक्विटीचे प्रमाण कमी होत जाऊन 55 वर्षांपर्यंत ते 15 टक्क्यांपर्यंत येते. उर्वरित निधी कॉर्पोरेट बाँड (C) आणि सरकारी रोखे (G) यामध्ये गुंतवला जातो.
2. Life Cycle – Aggressive (35E/55Y)
या पर्यायात 45 वर्षांपर्यंत वय असलेल्या सदस्यांच्या निधीपैकी कमाल 50 टक्के रक्कम इक्विटीमध्ये गुंतवता येते. त्यानंतर वयानुसार इक्विटीचे प्रमाण कमी होत जाऊन 55 वर्षांपर्यंत ते 35 टक्के राहते. हा पर्याय मध्यम ते जास्त जोखीम स्वीकारणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी उपयुक्त मानला जातो.
कोणत्या कर्मचाऱ्यांना मिळणार लाभ?
हा निर्णय राष्ट्रीय निवृत्तीवेतन प्रणाली (NPS) लागू असलेल्या राज्य शासकीय अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांना लागू आहे. तसेच जिल्हा परिषद, अनुदानित प्राथमिक व माध्यमिक शाळा, कृषी व अकृषी विद्यापीठांशी संलग्न अनुदानित महाविद्यालये आणि इतर संबंधित संस्थांमध्ये 1 नोव्हेंबर 2005 रोजी किंवा त्यानंतर नियुक्त झालेल्या अधिकारी व कर्मचाऱ्यांसाठी स्वतंत्र आदेश संबंधित प्रशासकीय विभागांकडून जारी करण्यात येणार आहेत.
या निर्णयाचा कर्मचाऱ्यांना काय फायदा?
या निर्णयामुळे NPS सदस्यांना त्यांच्या वय, गुंतवणुकीची रणनीती आणि जोखीम स्वीकारण्याच्या क्षमतेनुसार अधिक पर्याय उपलब्ध झाले आहेत. जास्त परतावा अपेक्षित असलेल्या कर्मचाऱ्यांना इक्विटीचे प्रमाण अधिक असलेला पर्याय निवडता येईल, तर कमी जोखीम पसंत करणाऱ्यांसाठी आधीचे पर्याय उपलब्ध राहतील. त्यामुळे निवृत्तीनंतर अधिक चांगला निधी उभारण्यासाठी कर्मचाऱ्यांना लवचिकता मिळणार आहे.
10 जुलै 2026 रोजीच्या महाराष्ट्र शासनाच्या या निर्णयामुळे NPS सदस्यांसाठी गुंतवणुकीचे पर्याय वाढले आहेत. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे PRAN खात्यात आधीपासून जमा असलेल्या अंशदानासाठीही हे नवीन पर्याय निवडण्याची संधी देण्यात आली आहे. त्यामुळे प्रत्येक कर्मचाऱ्याने आपल्या वय, आर्थिक उद्दिष्टे आणि जोखीम स्वीकारण्याच्या क्षमतेचा विचार करून योग्य Life Cycle Fund निवडणे फायदेशीर ठरू शकते.
अधिक माहितीसाठी : राष्ट्रीय निवृत्तिवेतन प्रणाली अंतर्गत राज्य शासकीय अधिकारी/कर्मचारी यांना स्तर-१ मध्ये जमा असलेली अंशदानाची रक्कम गुंतवणूकीचा विकल्पाबाबत GR डाउनलोड करा
