Maharashtra Board Exam Copy Checking Rules: महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाकडून घेतल्या जाणाऱ्या माध्यमिक शालान्त प्रमाणपत्र (SSC Board Exam) व उच्च माध्यमिक प्रमाणपत्र (HSC Board Exam) परीक्षांशी संबंधित अधिकारी, कर्मचारी व परीक्षार्थी यांच्या संदर्भातील नियमावली www.mahahsscboard.in या अधिकृत वेबसाईटवर प्रसिद्ध करण्यात आलेली आहे. काय आहे परीक्षेचे नियम? सविस्तर पाहूया.
दहावी आणि बारावीच्या परीक्षामधील गैरप्रकार रोखण्यासाठी नियमावली प्रसिद्ध
दहावी आणि बारावीच्या परीक्षा म्हणजे विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यातील एक महत्त्वाचा टप्पा, वर्षभर केलेला अभ्यास एका बाजूला आणि परीक्षेच्या वेळी पाळावयाचे नियम दुसऱ्या बाजूला. अनेकदा अजाणतेपणी किंवा क्षणिक मोहापायी विद्यार्थी अशा काही चुका करतात, ज्यामुळे त्यांचे संपूर्ण शैक्षणिक वर्ष वाया जाऊ शकते.
महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळाने परीक्षार्थींमधील गैरप्रकार रोखण्यासाठी अत्यंत कडक धोरण अवलंबले आहे. आजच्या या लेखात आपण (Maharashtra Board Exam Rules and Penalties) बद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत, जेणेकरून कोणत्याही विद्यार्थ्याचे नुकसान होणार नाही.
परीक्षेपूर्वीची फसवणूक आणि बोगसगिरी
परीक्षेला सुरुवात होण्यापूर्वीच काही विद्यार्थी किंवा त्यांचे पालक चुकीच्या मार्गाचा अवलंब करतात. जर एखाद्या विद्यार्थ्याने ऑनलाईन किंवा ऑफलाईन अर्जामध्ये खोटी माहिती दिली, तर त्याला पुढील परीक्षांना प्रतिबंधित केले जाते.
सर्वात गंभीर गुन्हा म्हणजे दुसऱ्याच्या जागी परीक्षा देणे (Impersonation). जर मूळ विद्यार्थ्याऐवजी तोतया (डमी) विद्यार्थी परीक्षेला बसला, तर केवळ त्या परीक्षेचा निकालच रद्द होत नाही, तर पुढील ५ वर्षांसाठी परीक्षेला बंदी घालण्यात येते आणि पोलीस स्टेशनमध्ये फौजदारी गुन्हा दाखल केला जातो.
तसेच, वैद्यकीय सवलत किंवा लेखनिक मिळवण्यासाठी खोटे प्रमाणपत्र सादर केल्यास परीक्षेची संपूर्ण संपादणूक (Performance) रद्द केली जाते.
परीक्षा हॉल मधील चुका | Maharashtra Board Exam Copy Checking Rules
विद्यार्थ्यांनी परीक्षा केंद्रावर काय घेऊन जावे आणि काय नाही, याचे भान ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे. (Maharashtra Board Exam Rules and Penalties) नुसार, खालील गोष्टी गंभीर गुन्ह्यात मोडतात.
- इलेक्ट्रॉनिक्स आणि मोबाइल: प्रश्नपत्रिका मोबाईलवर व्हायरल करणे किंवा इलेक्ट्रॉनिक्स गॅजेट्स वापरणे हा सायबर कायद्यांतर्गत गुन्हा आहे. यासाठी ५ परीक्षांना बंदी आणि पोलीस केस होऊ शकते.
- कॉपी साहित्य: खिशात, कपड्यांवर, कंपासमध्ये किंवा शरीराच्या कोणत्याही भागावर उत्तराच्या टिपण्या (Copy material) आढळल्यास त्या विषयाची परीक्षा रद्द केली जाते.
- सामुदायिक कॉपी: जर दोन किंवा अधिक विद्यार्थी संगनमताने कॉपी करताना आढळले, तर त्यांची संपूर्ण परीक्षा रद्द केली जाते.
उत्तरपत्रिकेची छेडछाड आणि आमिष
उत्तरपत्रिका लिहिताना काही नियम पाळणे बंधनकारक आहे. विद्यार्थ्यांनी उत्तरपत्रिकेत फक्त निळ्या किंवा काळ्या शाईचाच वापर करावा. लाल किंवा हिरव्या शाईचा वापर केल्यास त्या भागाला गुण दिले जात नाहीत.
अनेकदा विद्यार्थी उत्तरपत्रिकेत पास करण्यासाठी विनंती करतात किंवा चलनी नोटा (पैसे) जोडतात. लक्षात ठेवा, उत्तरपत्रिकेत पैसे सापडल्यास ती रक्कम जप्त केली जातेच, पण त्या विषयाचा निकालही रद्द केला जातो. तसेच उत्तरपत्रिकेत मोबाईल नंबर लिहिणे, स्वतःची ओळख पटेल अशा खुणा करणे किंवा शिवीगाळ/धमकीची भाषा वापरणे यामुळेही विषयाची संपादणूक रद्द होते.
परीक्षा कर्मचाऱ्यांशी गैरवर्तन
परीक्षा केंद्रावरील केंद्रसंचालक, पर्यवेक्षक किंवा इतर कर्मचाऱ्यांशी अरेरावी करणे किंवा त्यांच्यावर दबाव आणणे हा अतिशय गंभीर गुन्हा मानला जातो. जर एखाद्या विद्यार्थ्याने स्वतः किंवा कोणामार्फत पर्यवेक्षकावर दबाव आणला, धमकी दिली किंवा मारहाण केली, तर अशा विद्यार्थ्यावर पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल होतो आणि त्याची परीक्षा रद्द केली जाते.
तसेच, उत्तरपत्रिका पळवणे, फाडणे किंवा जमा केल्यानंतर पुन्हा चोरून बाहेर नेणे यांसारख्या प्रकारांसाठी थेट पोलिसात तक्रार दाखल करण्याची तरतूद आहे.
परीक्षेनंतरचे गैरप्रकार
परीक्षा संपल्यानंतरही नियम संपत नाहीत. गुणपत्रिकेत (Mark sheet) खाडाखोड करणे किंवा बनावट गुणपत्रिका तयार करणे हा गुन्हा आहे. तसेच उत्तरपत्रिकेची छायाप्रत (Photocopy) मिळवल्यानंतर ती प्रसारमाध्यमांना देऊन मंडळाची बदनामी केल्यास संबंधित विषयाचा निकाल रद्द केला जाऊ शकतो.
विद्यार्थी मित्रांनो, यश हे कष्टानेच मिळते, शॉर्टकटने नाही. मंडळाने तयार केलेली (Maharashtra Board Exam Rules and Penalties) ही नियमावली तुम्हाला शिक्षा करण्यासाठी नसून, परीक्षा पद्धती पारदर्शक आणि न्याय्य ठेवण्यासाठी आहे. कॉपी किंवा गैरमार्गाचा अवलंब करून स्वतःचे भविष्य अंधारात लोटण्यापेक्षा, प्रामाणिकपणे अभ्यास करून परीक्षेला सामोरे जा.
