तुम्ही जिल्हा परिषद किंवा शासकीय शाळेत शिक्षक आहात का? आणि तुम्ही मुख्याध्यापक किंवा केंद्रप्रमुख पदी पदोन्नतीच्या (Promotion) रेस मध्ये असेल तर तुमच्यासाठी एक अत्यंत महत्त्वाची आणि काहीशी धक्कादायक अपडेट आहे. राज्य शासनाच्या शालेय शिक्षण विभागाने १९ जानेवारी २०२६ रोजी निर्गमित केलेल्या एका परिपत्रकाने पदोन्नतीचे गणित पूर्णपणे बदलून टाकले आहे.
आतापर्यंत सेवेतील ज्येष्ठतेनुसार (Seniority) पदोन्नती मिळणे सोपे होते, पण Maharashtra Teacher Promotion Rules 2026 मधील नवीन बदलानुसार आता ‘पात्रता’ सिद्ध केल्याशिवाय पदोन्नती मिळणे अशक्य झाले आहे. नक्की काय आहे हा बदल चला, सविस्तर पाहूया.
TET बाबत न्यायालयाचा निकाल आणि शासनाचे स्पष्टीकरण
शासनाच्या या नवीन निर्णयामागे सर्वोच्च न्यायालयाचा (Supreme Court) संदर्भ आहे. १ सप्टेंबर २०२५ रोजी सर्वोच्च न्यायालयाने एका प्रकरणात (सिव्हील अपील क्र. १३८५/२०२५) महत्त्वपूर्ण निकाल दिला आहे. या निकालाच्या आधारे शासनाने स्पष्ट केले आहे की, आता शिक्षक संवर्गातून वरच्या पदावर पदोन्नती देताना शिक्षक पात्रता परीक्षा (TET) उत्तीर्ण असणे अनिवार्य आहे. हा नियम खालील महत्त्वाच्या पदांवरील पदोन्नतीसाठी लागू असेल.
- पदवीधर शिक्षक (Graduate Teacher)
- मुख्याध्यापक (Headmaster)
- समूह साधन केंद्र समन्वयक (केंद्रप्रमुख – Center Head)
- विस्तार अधिकारी – शिक्षण (Extension Officer)
सर्वात मोठा बदल: 2 वर्षांची ‘सवलत’ बंद
या निर्णयातील सर्वात कळीचा मुद्दा म्हणजे ‘सवलत रद्द’ करणे. पूर्वीची पद्धत अशी होती की, अनेकदा शिक्षकांना पदोन्नती दिली जात असे आणि त्यांना अट घातली जात असे की, “पदोन्नती मिळाल्यापासून पुढील २ वर्षांत तुम्ही TET परीक्षा उत्तीर्ण व्हा.”
पण आता Maharashtra Teacher Promotion Rules 2026 नुसार ही सवलत पूर्णपणे बंद करण्यात आली आहे. शासनाने स्पष्ट शब्दात सांगितले आहे की, “न्यायनिर्णय पारीत झाल्याच्या दिनांकापासून दोन वर्षे कालावधीत TET उत्तीर्ण होण्याच्या अटीच्या अधीन राहून… तुर्तास पदोन्नती देता येणार नाही.”.
याचा अर्थ: आधी परीक्षा पास करा, प्रमाणपत्र हातात ठेवा आणि मगच पदोन्नती मागा!
जुने नियम vs नवीन नियम (Old vs New Comparison)
Maharashtra Teacher Promotion बाबत आपण जुन्या आणि नवीन परिस्थितीची तुलना पाहूया.
| मुद्दा | पूर्वीची स्थिती (Old Scenario) | नवीन स्थिती (New Scenario – 2026) |
| पात्रता अट | सेवाजेष्ठता आणि शैक्षणिक अर्हता महत्त्वाची होती. | सेवाजेष्ठतेसोबतच TET उत्तीर्ण असणे अनिवार्य. |
| TET सवलत | पदोन्नतीनंतर २ वर्षांत पास होण्याची मुभा होती. | कोणतीही मुभा नाही. आधी पास, मगच पदोन्नती. 5 |
| पात्र उमेदवार | सर्व पात्र सेवाजेष्ठ शिक्षक. | केवळ TET उत्तीर्ण + अर्हता धारक शिक्षक. 6 |
या निर्णयाचे दोन पैलू समोर येतात
गुणवत्तेला प्राधान्य (Quality Assurance): शासनाचा हा निर्णय RTE (शिक्षण हक्क कायदा) आणि शैक्षणिक गुणवत्ता वाढीच्या दृष्टीने घेण्यात आला आहे.
ज्येष्ठ शिक्षकांसमोर आव्हान: ज्या शिक्षकांचे वय जास्त आहे आणि जे १०-१५ वर्षांपासून सेवेत आहेत, पण TET उत्तीर्ण नाहीत, त्यांची पदोन्नती आता रखडणार आहे. वयाच्या ५० व्या वर्षी स्पर्धा परीक्षेचा अभ्यास करणे अनेकांसाठी अवघड जाऊ शकते. त्यामुळे सेवाजेष्ठता असूनही केवळ TET नसल्याने अनेक शिक्षकांना पदोन्नतीपासून वंचित राहावे लागेल.
जर तुम्ही पदोन्नतीसाठीच्या रांगेत (Zone of Consideration) असाल, तर आता कोर्ट कचेरीत वेळ घालवण्यापेक्षा किंवा संघटनांच्या निवेदनावर अवलंबून राहण्यापेक्षा TET परीक्षा पास करण्यावर भर दिले तर TET परीक्षेच्या संधी वाया जाणार नाही. कारण, हा निर्णय सर्वोच्च न्यायालयाच्या निकालावर आधारित असल्याने आणि विधी व न्याय विभागाने हिरवा कंदील दाखवल्याने, यात बदल होण्याची शक्यता कमी आहे. मात्र यावर शासन फेरविचार करून मार्ग काढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
ज्या शिक्षक बंधवानी TET पास केली आहे त्यांनी सेवापुस्तकात (Service Book) TET उत्तीर्ण असल्याची नोंद आहे का ते तपासा. नसेल तर, पुढील TET परीक्षेची तयारी आतापासूनच सुरू करा. लवकरच यावर अंतिम निर्णय येईपर्यंत वाट पाहावी लागणार आहे.
