MHT CET Normalization 2026: महाराष्ट्र राज्य सामायिक प्रवेश परीक्षा कक्षामार्फत (State CET Cell) घेण्यात येणारी एमएचटी-सीईटी (MHT-CET) परीक्षा ही राज्यातील अभियांत्रिकी, औषधनिर्माणशास्त्र आणि कृषी अभ्यासक्रमांच्या प्रवेशासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. ही परीक्षा लाखो विद्यार्थ्यांच्या सहभागामुळे अनेक दिवसांच्या विविध सत्रांमध्ये (Multiple Shifts) आयोजित केली जाते. प्रत्येक सत्राची प्रश्नपत्रिका वेगळी असल्याने, त्यांच्या काठिण्य पातळीत (Difficulty Level) थोडाफार फरक असण्याची शक्यता असते.
विद्यार्थ्यांच्या मनातील संभ्रम दूर करण्यासाठी आणि कोणाचेही शैक्षणिक नुकसान होऊ नये याकरिता, सीईटी सेल ‘नॉर्मलायझेशन’ (Normalization) या आधुनिक पद्धतीचा वापर करते. या प्रक्रियेत प्रत्यक्ष मिळालेल्या गुणांचे रूपांतर ‘परसेंटाईल स्कोअर’ (Percentile Score) मध्ये केले जाते. नॉर्मलायझेशन म्हणजे नेमके काय? परसेंटाईल कसे मोजले जातात? आणि कठीण पेपर असलेल्या विद्यार्थ्याला याचा कसा फायदा होतो? या सर्व प्रश्नांची सोप्या भाषेतील उत्तरे आणि या प्रक्रियेचे संपूर्ण गणित आपण या लेखात सविस्तर समजून घेणार आहोत.
MHT CET Normalization 2026
MHT CET परीक्षा राज्यामध्ये अनेक दिवस आणि वेगवेगळ्या सत्रांमध्ये (Shifts) घेतली जाते. प्रत्येक सत्राची प्रश्नपत्रिका वेगळी असल्याने, एखाद्या सत्राचा पेपर सोपा तर दुसऱ्या सत्राचा कठीण असू शकतो.
अशा परिस्थितीत, ज्या विद्यार्थ्याचा पेपर कठीण होता त्याच्यावर अन्याय होऊ नये आणि ज्याचा सोपा होता त्याला अवाजवी फायदा मिळू नये, यासाठी ‘नॉर्मलायझेशन’ ही पद्धत वापरली जाते.
ही एक जागतिक स्तरावर स्वीकारलेली पद्धत असून याद्वारे वेगवेगळ्या सत्रांमधील विद्यार्थ्यांच्या गुणांची तुलना एका समान पातळीवर केली जाते.
Percentile Score म्हणजे काय?
नॉर्मलायझेशन प्रक्रियेत उमेदवाराला मिळालेले प्रत्यक्ष गुण (Raw Marks) विचारात न घेता त्याचे रूपांतर ‘परसेंटाईल स्कोअर’मध्ये केले जाते.
Percentile Score म्हणजे तुम्हाला मिळालेल्या गुणांची टक्केवारी नव्हे, तर तो तुमच्या सत्रातील सापेक्ष कामगिरी दर्शवतो.
उदाहरणार्थ, जर एखाद्या विद्यार्थ्याला ९५ परसेंटाईल मिळाले असतील, तर याचा अर्थ त्या सत्रात बसलेल्या ९५% विद्यार्थ्यांना त्याच्यापेक्षा कमी किंवा त्याच्याइतकेच गुण मिळाले आहेत.
प्रत्येक सत्रातील सर्वाधिक गुण मिळविणाऱ्या विद्यार्थ्याला (Topper) नेहमी १०० परसेंटाईल दिले जातात, ज्यामुळे सत्राच्या काठिण्य पातळीचा गुणवत्तेवर परिणाम होत नाही.
निकाल तयार करण्याची टप्प्याटप्प्याने कार्यपद्धती
नॉर्मलायझेशन प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी सर्व उमेदवारांची विभागणी वेगवेगळ्या सत्रांमध्ये संगणकीय प्रणालीद्वारे केली जाते. पहिल्या टप्प्यात, प्रत्येक सत्राचा निकाल स्वतंत्रपणे तयार करून विद्यार्थ्यांच्या गुणांचे परसेंटाईलमध्ये रूपांतर केले जाते.
हे गणित करताना त्या सत्रातील एकूण विद्यार्थ्यांची संख्या आणि संबंधित उमेदवारापेक्षा कमी गुण मिळवलेल्या विद्यार्थ्यांची संख्या विचारात घेतली जाते.
दुसऱ्या टप्प्यात, सर्व विषयांचे (भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, गणित/जीवशास्त्र) आणि एकूण गुणांचे परसेंटाईल सात दशांश घरांपर्यंत (उदा. ९९.१२३४५६७) मोजले जातात, जेणेकरून दोन विद्यार्थ्यांमध्ये समान गुण असण्याची शक्यता कमी होते.
शेवटी, सर्व सत्रांचे हे परसेंटाईल स्कोअर एकत्र करून राज्याची अंतिम गुणवत्ता यादी तयार केली जाते.
अधिक माहितीसाठी: MHT-CET 2026: Document on Normalization PDF Download Here
अधिकृत वेबसाईट : https://cetcell.mahacet.org/
