महाराष्ट्र शासनाच्या इतर मागास बहुजन कल्याण विभागाने दिनांक ०३ डिसेंबर २०२५ रोजी एका महत्त्वाकांक्षी शासन निर्णयाद्वारे राज्यातील विजाभज प्रवर्गाच्या आश्रमशाळांमधील शिक्षक भरतीसाठी Pavitra Portal Shikshak Bharti (PAVITRA – Portal For Visible To All Teachers Recruitment) या संगणकीय प्रणालीची अंमलबजावणी करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
हा निर्णय खाजगी अनुदानित प्राथमिक, माध्यमिक, उच्च माध्यमिक, ऊसतोड कामगारांच्या मुलामुलींसाठीच्या निवासी आश्रमशाळा तसेच विद्यानिकेतन आश्रमशाळांना लागू होणार आहे.
उच्च गुणवत्ताधारक उमेदवारांना समान संधी
राज्यातील सर्व व्यवस्थापनांच्या शाळांमधील शिक्षक भरतीमध्ये सर्व उमेदवारांना निवडीची समान संधी मिळावी आणि शिक्षण सेवक पदासाठी उच्च गुणवत्ताधारक उमेदवारांची निवड व्हावी, या उद्देशाने शालेय शिक्षण व क्रीडा विभागाने यापूर्वीच ‘पवित्र’ (PAVITRA) प्रणाली बंधनकारक केली आहे.
याच धर्तीवर, विजाभज आश्रमशाळांतील विद्यार्थ्यांची शैक्षणिक गुणवत्ता वाढवण्यासाठी, उच्च गुणवत्ताधारक उमेदवारांची निवड पारदर्शक पद्धतीने व्हावी यासाठी Pavitra Portal Shikshak Bharti प्रणाली लागू करण्यात येत आहे.
यापूर्वी १५ मे २०१९ च्या शासन निर्णयानुसार, शालेय शिक्षण व क्रीडा विभागामार्फत ‘पवित्र’ प्रणालीत वेळोवेळी होणाऱ्या सुधारणा योग्य फेरफारांसह विजाभज विभागास लागू राहतील, असे नमूद करण्यात आले होते.
शिक्षण सेवक भरतीची नवी पारदर्शक कार्यपद्धती
शिक्षण सेवक पदाच्या रिक्त जागांवर भरती करताना अभियोग्यता व बुद्धिमत्ता चाचणीतील गुणांच्या आधारावर पुढील कार्यपद्धती अवलंबली जाईल:
संचमान्यता आणि रिक्त पदांची माहिती: ‘सरल’ (SARAL) प्रणालीवर नोंदणीकृत विद्यार्थी संख्येच्या आधारे आश्रमशाळांची संचमान्यता करण्यात येईल. संचमान्यतेनंतर अतिरिक्त शिक्षकांचे समायोजन झाल्यावरच रिक्त पदांची माहिती प्रसिद्ध केली जाईल.
जाहिरात व अर्ज प्रक्रिया: शैक्षणिक संस्था विषयनिहाय, माध्यमनिहाय, प्रवर्गनिहाय रिक्त पदांचा तपशील ‘पवित्र’ प्रणालीमध्ये भरेल आणि प्रादेशिक उपसंचालक, इतर मागास बहुजन कल्याण यांच्याकडे जाहिरात परवानगीसाठी प्रस्ताव सादर करेल. मान्यतेनंतर जाहिरात https://mahateacherrecruitment.org.in या संकेतस्थळावर ‘पवित्र’ पोर्टलवर प्रदर्शित होईल. इच्छुक उमेदवार Pavitra Portal Shikshak Bharti द्वारे निश्चित केलेल्या कालावधीत अर्ज करतील व प्राधान्यक्रम देतील.
मुलाखत प्रक्रिया: खाजगी अनुदानित आश्रमशाळांतील प्रत्येक रिक्त जागेकरिता मुलाखतीसाठी १:३ प्रमाणात उमेदवारांची यादी ‘पवित्र’ पोर्टलमार्फत व्यवस्थापकांना उपलब्ध होईल.
- मुलाखत व अध्यापन कौशल्यासाठी एकूण ३० गुण असतील.
- व्यवस्थापन मुलाखत घेऊन व अध्यापन कौशल्ये तपासून उच्चतम गुण प्राप्त उमेदवाराची निवड करेल.
- निवड झालेल्या उमेदवाराची नियुक्ती ७ कार्यालयीन दिवसांत संबंधित शैक्षणिक संस्था करेल. उमेदवार गैरहजर राहिल्यास पुढील गुणानुक्रमे उमेदवाराची नियुक्ती केली जाईल.
कागदपत्र पडताळणी: मुलाखतीदरम्यान संस्थेने उमेदवारांच्या सर्व मूळ कागदपत्रांची पडताळणी करणे बंधनकारक आहे.
रुजू होण्याची प्रक्रिया: नियुक्ती पत्र मिळाल्यानंतर उमेदवाराने ७ दिवसांच्या आत स्वीकृती कळवणे आवश्यक आहे. त्यानंतर मुख्याध्यापक उमेदवारास शिक्षण सेवक म्हणून ‘पवित्र’ प्रणालीद्वारे ऑनलाईन रुजू करून घेतील. यामुळे सदर शिक्षण सेवकाची माहिती ‘सरल’ (SARAL) आणि ‘VJNT-Sevaarth’ प्रणालीवर आपोआप अद्ययावत होईल.
अन्य तरतुदी: Pavitra Portal Shikshak Bharti प्रणालीद्वारे नियुक्ती न करणाऱ्या संस्थांना संबंधित रिक्त पदांचे वेतन किंवा वेतनेतर अनुदान अनुज्ञेय होणार नाही.
अल्पसंख्याक संस्था संचलित आश्रमशाळांमधील भरती आणि अनुकंपा तत्वावरील नियुक्तीसाठी ‘पवित्र’ प्रणाली लागू असणार नाही. याव्यतिरिक्त, ‘पवित्र’ प्रणालीमार्फत होणाऱ्या नियुक्त्यांसाठी यापुढे वैयक्तिक मान्यता आणि ना-हरकत प्रमाणपत्राची गरज राहणार नाही.
शिक्षण सेवकाचा कालावधी: नियुक्त शिक्षण सेवकांचा परिविक्षाधीन (प्रोबेशनरी) कालावधी सर्वसाधारणपणे तीन वर्षांचा राहील.
वयोमर्यादा: शिक्षण सेवक पदासाठी किमान वय १८ वर्षे, तर कमाल वयोमर्यादा खुल्या प्रवर्गासाठी ३८ वर्षे आणि मागास प्रवर्गातील उमेदवारांसाठी ४३ वर्षे असेल. समांतर आरक्षण व दिव्यांग उमेदवारांना शासनाने विहित केलेली वयोमर्यादा लागू राहील.
या प्रणालीच्या अंमलबजावणीसाठी संचालक, इतर मागास बहुजन कल्याण संचालनालय, पुणे हे ‘नोडल अधिकारी’ म्हणून काम पाहतील. ते शिक्षण आयुक्त/शिक्षण संचालक, पुणे यांच्याशी समन्वय साधून सर्व कामकाज पार पाडतील.
अधिक माहितीसाठी : शासन निर्णय पाहा
