महाराष्ट्र सरकारने 2026-27 या आर्थिक वर्षासाठी 7.69 लाख कोटी रुपयांचा विकासाभिमुख अर्थसंकल्प सादर केला आहे. या अर्थसंकल्पात शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा देत ‘पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमाफी योजना’ अंतर्गत 2 लाख रुपयांपर्यंत कर्जमाफी जाहीर करण्यात आली आहे. त्याचबरोबर महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना सुरू ठेवण्याचा निर्णय घेतला असून विविध विकास योजनांना चालना देण्यात आली आहे.
Table of Contents
महाराष्ट्र अर्थसंकल्प 2026-27 : 7.69 लाख कोटींचा विकासाभिमुख बजेट सादर
राज्याचा 2026-27 या आर्थिक वर्षासाठी सुमारे 7.69 लाख कोटी रुपयांचा अर्थसंकल्प सादर करण्यात आला. प्रगतीशील विकास, शाश्वतता, सर्वसमावेशकता आणि सुशासन या चार प्रमुख स्तंभांवर हा अर्थसंकल्प आधारित आहे. राज्याला ‘विकसित महाराष्ट्र’च्या दिशेने नेण्यासाठी विविध क्षेत्रांवर विशेष भर देण्यात आला आहे.
‘पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमाफी योजना’ जाहीर
राज्यातील शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी ‘पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमाफी योजना’ जाहीर करण्यात आली आहे. 30 सप्टेंबर 2025 पर्यंत थकित असलेल्या पीककर्जावर 2 लाख रुपयांपर्यंत कर्जमाफी देण्यात येणार आहे. या निर्णयामुळे लाखो शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत मिळणार आहे.
हे ही वाचा: शेतकऱ्यांसाठी मोठी बातमी! कर्जमाफीची तारीख ठरली!
नियमित कर्जफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांना 50 हजार रुपयांचे प्रोत्साहन अनुदान
जे शेतकरी वेळेवर कर्जफेड करतात त्यांनाही सरकारकडून प्रोत्साहन देण्यात येणार आहे. अशा शेतकऱ्यांना 50 हजार रुपयांचे प्रोत्साहन अनुदान देण्याची घोषणा करण्यात आली आहे. यामुळे शेतकऱ्यांमध्ये नियमित कर्जफेड करण्याची प्रवृत्ती वाढण्याची अपेक्षा आहे.
शेती क्षेत्रात डिजिटल क्रांती : Agristack, MahaDBT आणि AI आधारित नवोपक्रम
शेती अधिक आधुनिक आणि तंत्रज्ञानाधारित करण्यासाठी Agristack, MahaDBT, CropSAP आणि Mahavedh यांसारख्या डिजिटल प्रणालींचा वापर वाढवला जाणार आहे. चार कृषी विद्यापीठांमध्ये AI आधारित नवोपक्रम केंद्रे सुरू करण्याचा निर्णयही घेण्यात आला आहे. यामुळे उत्पादन खर्च कमी होण्यास मदत होईल.
नदीजोड प्रकल्पांना मोठा निधी : सिंचन आणि पाणी व्यवस्थापनाला चालना
राज्यातील पाणी व्यवस्थापन सुधारण्यासाठी मोठ्या नदीजोड प्रकल्पांना प्राधान्य देण्यात आले आहे. वैनगंगा–नळगंगा प्रकल्पासाठी जवळपास 94,968 कोटी रुपये, तर दमणगंगा–वैतरणा–गोदावरी प्रकल्पासाठी 13,497 कोटी रुपये खर्च करण्याचे नियोजन आहे. यामुळे सिंचनक्षमता वाढण्याची अपेक्षा आहे.
महिला सक्षमीकरणासाठी ‘लाडकी बहीण’ योजना आणि उमेद मॉल उपक्रम
महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना पुढेही सुरू ठेवण्यात येणार आहे. तसेच महिला बचतगटांच्या उत्पादनांच्या विक्रीसाठी 13 जिल्ह्यांत ‘उमेद मॉल’ उभारण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. राज्यात आणखी लाखो महिलांना ‘लखपती दीदी’ बनवण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे.
हे ही वाचा: लाडकी बहीण योजेनेच्या e-KYC सुधारणासाठी शेवटची संधी
युवकांसाठी शिक्षण आणि स्टार्टअपला प्रोत्साहन : EduCity आणि स्टार्टअप धोरण
युवकांना जागतिक दर्जाचे शिक्षण मिळावे यासाठी नवी मुंबई येथे EduCity उभारली जाणार आहे. पुढील पाच वर्षांत 1.25 लाख उद्योजक तयार करणे आणि 50 हजार स्टार्टअप सुरू करण्याचे उद्दिष्ट सरकारने ठेवले आहे. स्टार्टअप्सना आर्थिक मदत देण्यासाठी विशेष निधीही उपलब्ध करून दिला जाणार आहे.
पायाभूत सुविधांचा मोठा विस्तार : तिसरी मुंबई आणि मेट्रो नेटवर्क वाढणार
मुंबई महानगर परिसरात ‘तिसरी मुंबई’ विकसित करण्याचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प जाहीर करण्यात आला आहे. तसेच राज्यातील मेट्रो नेटवर्क 1200 किलोमीटरपर्यंत वाढवण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. यामुळे शहरांचा विकास आणि रोजगारनिर्मितीला चालना मिळणार आहे.
आरोग्य आणि सामाजिक न्यायासाठी भरीव तरतूद
आरोग्य क्षेत्रात सुधारणा करण्यासाठी नागपूर येथे महाराष्ट्र सार्वजनिक आरोग्य संस्था स्थापन करण्यात येणार आहे. तसेच अनुसूचित जातींसाठी 23,150 कोटी रुपये आणि आदिवासी घटकांसाठी 21,723 कोटी रुपये निधी देण्यात आला आहे. विविध सामाजिक योजनांसाठीही मोठी तरतूद करण्यात आली आहे.
‘सामाजिक समता आणि समरसता वर्ष’ म्हणून 2026-27 साजरे करण्याची घोषणा
महात्मा ज्योतिबा फुले यांच्या 200 व्या जयंतीनिमित्त 2026-27 हे वर्ष ‘सामाजिक समता आणि समरसता वर्ष’ म्हणून साजरे करण्यात येणार आहे. तसेच संत गाडगेबाबा, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्याशी संबंधित विविध विकास उपक्रम राबवण्यात येणार आहेत. यामुळे सामाजिक ऐक्य आणि समतेला बळ मिळणार आहे.
निष्कर्ष
महाराष्ट्र सरकारने सादर केलेला 2026-27 चा 7.69 लाख कोटी रुपयांचा अर्थसंकल्प हा राज्याच्या सर्वांगीण विकासाला गती देणारा मानला जात आहे. या अर्थसंकल्पात शेतकऱ्यांसाठी 2 लाख रुपयांपर्यंत कर्जमाफी, महिलांसाठी मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना सुरू ठेवणे, तसेच शेती, शिक्षण, स्टार्टअप, आरोग्य आणि पायाभूत सुविधांसाठी मोठ्या प्रमाणावर तरतूद करण्यात आली आहे.
यामुळे शेतकरी, महिला, युवक आणि उद्योग क्षेत्राला मोठा दिलासा मिळणार असून राज्याच्या आर्थिक आणि सामाजिक विकासाला नवी दिशा मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. सरकारच्या या योजनांमुळे ‘विकसित महाराष्ट्र’ या ध्येयाच्या दिशेने राज्याची वाटचाल अधिक वेगाने होईल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
अधिक माहितीसाठी : Maharashtra Budget 2026 27 PDF डाउनलोड करा
