Exam Fee Relief: सन २०२५ मध्ये राज्याच्या अनेक भागात झालेल्या अतिवृष्टी आणि पुरामुळे जनजीवन विस्कळीत झाले होते. या पार्श्वभूमीवर, महाराष्ट्र शासनाने बाधित भागातील विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक नुकसान होऊ नये म्हणून एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि दिलासादायक निर्णय घेतला आहे. शासनाने अतिवृष्टी व पूरग्रस्त तालुक्यातील विद्यार्थ्यांची परीक्षा फी माफ करण्याचा निर्णय जाहीर केला आहे.
या शासन निर्णयामुळे लाखो विद्यार्थ्यांना आणि त्यांच्या पालकांना (Exam Fee Relief) मिळणार आहे. या निर्णयाची सविस्तर माहिती, पात्रता आणि पात्र तालुक्यांची यादी खालीलप्रमाणे आहे.
परीक्षा फी माफ करण्याचा निर्णय जाहीर
महाराष्ट्र शासनाच्या उच्च व तंत्र शिक्षण विभागाने दिनांक ११ फेब्रुवारी २०२६ रोजी एक महत्त्वपूर्ण शासन परिपत्रक जारी केले आहे. यानुसार, सन २०२५ मध्ये ज्या तालुक्यांमध्ये अतिवृष्टी आणि पूरस्थिती निर्माण झाली होती, त्या तालुक्यातील विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक वर्ष २०२५-२०२६ करिता परीक्षा फी माफीची सवलत लागू करण्यात आली आहे.
ही सवलत उच्च व तंत्र शिक्षण विभागाच्या अंतर्गत येणाऱ्या सर्व अकृषी विद्यापीठे, परीक्षा मंडळे आणि महाविद्यालयांमधील विद्यार्थ्यांना लागू असणार आहे. म्हणजेच, जर तुम्ही बाधित तालुक्यातील रहिवासी असाल आणि उच्च शिक्षण घेत असाल, तर तुम्हाला या (Exam Fee Relief) योजनेचा लाभ मिळेल.
परीक्षा फी माफ सवलतीचे स्वरूप
या निर्णयानुसार पात्र विद्यार्थ्यांना खालील बाबींचा लाभ मिळेल.
- अकृषी विद्यापीठे, परीक्षा मंडळे आणि महाविद्यालयांच्या परीक्षा शुल्कात १००% माफी.
- ही सवलत केवळ शैक्षणिक वर्ष २०२५-२०२६ साठी लागू आहे.
- यासाठी लागणारा निधी उच्च शिक्षण संचालनालय, पुणे यांच्यामार्फत उपलब्ध करून दिला जाईल.
पार्श्वभूमी: २०२५ मधील अतिवृष्टी
महसूल व वन विभागाने १० ऑक्टोबर २०२५ रोजी जाहीर केलेल्या शासन निर्णयानुसार, राज्यात जून ते सप्टेंबर २०२५ या कालावधीत मोठ्या प्रमाणात अतिवृष्टी झाली होती. प्राथमिक अंदाजानुसार, सुमारे ६५ लाख हेक्टर क्षेत्राचे शेतीपिक नुकसान झाले होते.
या नैसर्गिक आपत्तीमुळे शेतकऱ्यांचे अतोनात नुकसान झाल्याने, सरकारने महसूल माफी, कर्ज पुनर्गठन आणि वीज बिल माफीसोबतच विद्यार्थ्यांची परीक्षा फी माफ करण्याचा निर्णय घेतला होता. त्याची अंमलबजावणी आता ११ फेब्रुवारी २०२६ च्या आदेशाने करण्यात येत आहे.
अतिवृष्टी नुकसान भरपाई तालुका यादी
सरकारने बाधित तालुक्यांची एक सविस्तर यादी जाहीर केली आहे. यामध्ये पूर्णतः बाधित आणि अंशतः बाधित अशा दोन्ही प्रकारच्या तालुक्यांचा समावेश आहे. एकूण ३१ जिल्ह्यातील सुमारे २८२ तालुके या नैसर्गिक आपत्तीने प्रभावित झाले आहेत. खालील प्रमुख जिल्ह्यांमधील बाधित तालुक्यातील विद्यार्थ्यांना या योजनेचा लाभ मिळेल.
- कोकण विभाग: पालघर (डहाणू, तलासरी इ.), मुंबई उपनगर आणि ठाणे परिसरातील काही भाग.
- उत्तर महाराष्ट्र: नाशिक (मालेगाव, निफाड, सिन्नर इ.), धुळे, जळगाव, अहिल्यानगर (अहमदनगर).
- पश्चिम महाराष्ट्र: पुणे (हवेली, इंदापूर), सोलापूर, सातारा, सांगली, कोल्हापूर.
- मराठवाडा: छ. संभाजीनगर (औरंगाबाद), जालना, बीड, लातूर, धाराशिव (उस्मानाबाद), नांदेड, परभणी, हिंगोली.
- विदर्भ: अमरावती, अकोला, बुलढाणा, वाशिम, यवतमाळ, वर्धा, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली.
तुमचा तालुका या अतिवृष्टी नुकसान भरपाई तालुका यादी किंवा पूरग्रस्त नुकसान भरपाई यादी मध्ये समाविष्ट आहे की नाही, हे पाहण्यासाठी तुम्ही १० ऑक्टोबर २०२५ चा शासन निर्णय पाहू शकता किंवा तुमच्या महाविद्यालयाशी संपर्क साधू शकता. अंशतः बाधित तालुक्यामध्ये, केवळ प्रत्यक्ष बाधित मंडळातील विद्यार्थीच या सवलतीस पात्र असतील.
विद्यार्थ्यांनी काय करावे?
तुम्ही जर वरीलपैकी कोणत्याही जिल्ह्यातील बाधित तालुक्यातून येत असाल, तर तुम्हाला या (Exam Fee Relief) चा लाभ घेण्यासाठी तुमच्या महाविद्यालयाच्या कार्यालयात संपर्क साधावा लागेल. महाविद्यालय प्रशासनाकडे शासनाचे हे परिपत्रक पोहोचले असून, त्यानुसार कार्यवाही करणे अपेक्षित आहे.
नैसर्गिक आपत्तीमुळे खचून गेलेल्या विद्यार्थी आणि पालकांसाठी हा निर्णय नक्कीच मोठा आधार ठरणार आहे.
अधिकृत माहितीसाठी आणि शासन निर्णय डाऊनलोड करण्यासाठी तुम्ही महाराष्ट्र शासनाच्या www.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळाला भेट देऊ शकता. या शासन निर्णयाचा संकेतांक २०२६०२१११७५६५६३६०८ असा आहे.
